Chi bộ Viện Biển Đông sinh hoạt chuyên đề Quý I/2026 về chủ đề Hoàng Sa, Trường Sa thời kỳ thuộc Pháp

Tham dự buổi sinh hoạt có PGS. TS. Nguyễn Thị Lan Anh, Bí thư Chi bộ Viện Biển Đông và Phó Giám đốc Học viện, PGS. TS. Đặng Đình Qúy, GS. TS. Nguyễn Vũ Tùng và các đảng viên của Chi bộ Viện Biển Đông và các cán bộ nghiên cứu. Buổi trao đổi do TS. Đỗ Thanh Hải, Phó Bí thư Chi bộ, Phó Viện trưởng Viện Biển Đông chủ trì.

Tại buổi sinh hoạt, GS.TS. Hồ Sĩ Quý giới thiệu về công trình nghiên cứu “Quá trình xác lập và thực thi chủ quyền của Việt Nam tại Hoàng Sa, Trường Sa thời kỳ thuộc Pháp”. Trọng tâm trình bày của diễn giả là phân tích quá trình tiếp nhận và tiếp tục thực thi chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa giai đoạn Pháp thuộc, dựa trên hệ thống tư liệu lưu trữ phong phú, đặc biệt là các văn bản hành chính, ngoại giao và tài liệu chính thức của chính quyền Pháp đương thời. Từ đó, GS.TS. Hồ Sĩ Quý làm rõ các lập luận về tính liên tục của sự hiện diện và hoạt động quản lý đối với hai quần đảo; đồng thời phân tích vai trò của chính quyền bảo hộ Pháp trong việc kế thừa và tiếp tục triển khai các hoạt động quản lý theo khuôn khổ pháp lý quốc tế của thời kỳ qua nhiều nhóm tư liệu lịch sử tiêu biểu như các ghi chép của Quốc sử quán triều Nguyễn, công thư trao đổi với Toàn quyền Đông Dương (giai đoạn cuối thập niên 1920), thông báo/lập trường của Bộ Ngoại giao Pháp (đầu thập niên 1930), v.v.

Bên cạnh việc tái hiện bối cảnh lịch sử và pháp lý, diễn giả cũng đưa ra góc nhìn văn hóa-lịch sử như nguồn tư liệu bổ trợ nhằm soi chiếu tư duy và ý thức biển đảo trong văn hóa, tập quán của các triều đại Việt Nam. Một ví dụ được nhấn mạnh là hệ thống hình tượng trên Cửu đỉnh tại Huế. Theo phân tích của diễn giả, các nghệ nhân thời Minh Mạng đã khắc họa những cảnh vật gắn với không gian quốc gia như biển, cửa biển… trên các đỉnh: Cao đỉnh có hình tượng Đông Hải, Nhân đỉnh có Nam Hải, và Chương đỉnh có Tây Hải. Bên cạnh đó, Nghị đỉnh khắc họa Thuận An hải khẩu, Thuần đỉnh khắc họa Cần Giờ hải khẩu, còn Dụ đỉnh khắc họa Đà Nẵng hải khẩu.

Ngoài ra, GS.TS. Hồ Sĩ Quý đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác lưu trữ. Để nghiên cứu vấn đề Biển Đông một cách “sâu, đúng và trúng”, các cơ quan lưu trữ và viện nghiên cứu cần xây dựng quy trình chuyên nghiệp, có hệ thống, tăng cường phối hợp liên thông, đồng thời mở rộng hợp tác với các cơ quan lưu trữ và thư viện quốc tế nhằm tìm kiếm, đối chiếu và bổ sung những tài liệu có thể còn bị bỏ sót hoặc chưa được khai thác đầy đủ. Song song với đó, việc đào tạo đội ngũ nghiên cứu trẻ tham gia bảo tồn và xử lý tư liệu cũng được xem là một hướng đi quan trọng để củng cố nền tảng học thuật, phục vụ công tác bảo vệ quan điểm và lợi ích của Việt Nam trong tương lai.

Buổi sinh hoạt chuyên đề diễn ra trong không khí trao đổi thẳng thắn, khoa học, với nhiều ý kiến thảo luận từ các đảng viên và cán bộ nghiên cứu của Viện. Hoạt động góp phần nâng cao nhận thức chính trị, củng cố lập trường và tăng cường nền tảng lý luận phục vụ công tác nghiên cứu và tham mưu chính sách về Biển Đông./.

Đỗ Thị Thu Hiền