Số 19 – WTO, APEC, AFTA: Một số tác động tới quá trình

WTO, APEC, AFTA: Một số tác động tới quá trình

Tác giả: Nguyễn Anh Tuấn.

Một trong những phương hướng cơ bản trong chính sách đổi mới của Việt Nam là Việt Nam sẽ theo đuổi lợi ích của mình trong khuôn khổ của nền kinh tế thị trường thế giới. Sự phát triển các thoả thuận thương mại khu vực và toàn cầu sẽ là những yếu tố quan trọng cho việc định hình sự phát triển kinh tế ở nước ta. Chúng ta đã có những cố gắng rất lớn trong việc điều chỉnh chính sách trong lĩnh vực ngoại thương và đầu tư nước ngoài phù hợp với nguyên tắc của khu vực và trên thế giới. Việt Nam đã tham gia AFTA, và chuẩn bị gia nhập APEC.

Để đánh giá được tác động của WTO, APEC, AFTA đối với quá trình công nghiệp hoá ở Việt Nam, bài viết sẽ điểm lại một số tình hình hiện nay của ba tổ chức này và từ đó có thể rút ra một vài kết luận cho quá trình công nghiệp hoá ở nước ta xét trong bối cảnh toàn cầu hoá và khu vực hoá.

I. Tổng quan về WTO, APEC và AFTA:

1. WTO: Một trong những kết quả quan trọng của cuộc họp Bộ trưởng thương mại các nước thành viên GATT vào ngày 15/4/1994 tại Marakesh là thay đổi luật lệ và thể chế của GATT để lập ra WTO. WTO tiếp tục theo đuổi các mục tiêu của GATT tức là tiếp tục tiến hành quá trình giảm thuế cho các mặt hàng chế tạo ; thuế hoá các hàng rào phi thuế quan đối với các hàng nông nghiệp để giảm bớt mức độ bảo hộ mậu dịch đối với mặt hàng này. Ngoài ra, WTO còn thoả thuận những thể chế mới cho các vấn đề sau như: Hàng rào kỹ thuật thương mại tiêu chuẩn ; nguồn gốc xuất xứ ; những biện pháp bảo hộ và khẩn cấp ; những vấn đề về vệ sinh, kiểm dịch và môi trường. Điểm mới của WTO so với GATT là WTO đã thoả thuận được các hiệp định trong các lĩnh vực mới như hiệp định về các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại (TRIMS) ; quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến thương mại (TRIPs) và hiệp định chung về thương mại dịch vụ (GATS). Thêm vào đó, hiệp định đa sợi (MFA) trong GATT được thay bằng hiệp định hàng dệt may (ATC), theo đó tiến trình tự do hoá được tiến hành trong 10 năm, tức là đến năm 2005 mọi hạn chế về hàng dệt may sẽ được huỷ bỏ.

Kể từ khi chính thức đi vào hoạt động (1/1/1995), WTO đã tổ chức thành công Hội nghị bộ trưởng thương mại đầu tiên của các nước thành viên (từ ngày 9 – 13/12/1996). Điểm thành công nhất của Hội nghị là 70 nước thành viên của WTO kiểm soát trên 90% doanh số của thị trường viễn thông đã thông qua hiệp định công nghệ thông tin (ITA) theo đó 300 sản phẩm tin học (không tính hàng điện tử dân dụng) sẽ có mức thuế 0% vào năm 2000.

Tuy tiến xa hơn GATT về phạm vi thương lượng cơ cấu tổ chức, lĩnh vực thảo luận, nhưng WTO cũng vấp phải những vấn đề đa dạng, phức tạp hơn. Vì vậy, WTO vẫn còn là người trọng tài rất lúng túng trước những tranh chấp thương mại và đầu tư quốc tế.

2. APEC: Có thể nói APEC ra đời đã thúc đẩy quá trình hợp tác kinh tế CA-TBD lên một bước mới. Nó ủng hộ hệ thống thương mại đa phương bằng cách khuyến khích tất cả các nước thành viên của mình giảm hàng rào thuế quan đối với thương mại và đầu tư không những cho các nước thành viên mà còn cho những nước ngoài APEC. Chính phủ các nước này luôn luôn cố gắng tránh tất cả các thoả thuận mang tính phân biệt dối xử với các nước không phải thành viên của APEC. Phần lớn các nước thành viên châu A’ của APEC đều nhấn mạnh đến tính chất tư vấn của nhóm với nghĩa là Hiệp hội kinh tế mở hay chủ nghĩa khu vực mở.

Tại Hội nghị thượng đỉnh lần thứ tư của APEC (tháng 11/1996 tổ chức tại Manila) các nước APEC để thống nhất kế hoạch hành động Manila (MAPA’96) theo đó lộ trình tự do hoá thương mại và đầu tư (cho toàn APEC cũng như cho từng nước thành viên) theo khung thời gian do Hội nghị Bogo đề ra đã được tất cả các nước tán thành và sẽ bắt đầu từ ngày 1/1/1997.

Ngoài thuế quan, MAPA’96 còn có những yêu cầu xoá bỏ những trở ngại phi thuế quan, mở cửa thị trường nhiều ngành dịch vụ như viễn thông, vận tải, du lịch cho các doanh nghiệp nước ngoài. Tiến tới thiết lập một hệ thống thuế quan được vi tính hoá liên kết toàn khu vực, công nhận các tiêu chuẩn kỹ thuật của nhau và có sự minh bạch rõ ràng trong các dự án đấu thầu của nhà nước (Thời báo kinh tế Việt Nam 4/12/1996). Như vậy, bằng MAPA’96, APEC đã chuyển từ quan điểm sang hành động và trở thành một thực thể kinh tế hùng mạnh bậc nhất trên thế giới và sẽ trở thành khối mậu dịch tự do xuyên lục địa đầu tiên trên thế giới.

3. AFTA: Điểm mấu chốt của AFTA là các nước ASEAN cam kết giảm thuế quan cho hàng nhập khẩu của các nước thành viên theo biểu thuế quan ưu đãi có hiệu lực chung (CEPT). Theo CEPT, một kế hoạch giảm thuế cho hàng nhập khẩu trong phạm vi các nước ASEAN như sau: a) Chương trình giảm thuế ngay ; b) Chương trình giảm thuế thông thường ; c) Những sản phẩm tạm thời không nằm trong chương trình giảm thuế; d) Những sản phẩm nằm trong danh mục hàng nhạy cảm ; e) Những sản phẩm hoàn toàn không bao giờ giảm thuế.

Ngoài CEPT các nước ASEAN còn mở rộng thoả thuận sang các lĩnh vực của WTO. Tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 5 tại Bangkok (tháng 12/1995), các nước ASEAN đã thoả thuận một hiệp định khung trong lĩnh vực dịch vụ, quyền sở hữu trí tuệ. Đồng thời, trong Hội nghị này, các nước ASEAN đã thống nhất với nhau về các tiêu chuẩn kỹ thuật, biện pháp và quy tắc hành chính; thống nhất thủ tục và đánh giá hải quan. Ngoài ra, Uỷ ban tư vấn ASEAN về tiêu chuẩn chất lượng (ACCSQ) cũng đã được lập ra để xoá bỏ mọi hàng rào phi thuế quan liên quan đến tiêu chuẩn kỹ thuật.

Đặc biệt ngày 14/6/1997, Bộ trưởng kinh tế các nước ASEAN đưa ra đề nghị soạn thảo tầm nhìn 2020, theo đó các nước nhất trí với nhau, AFTA sẽ chuyển thành khu vực kinh tế ASEAN. Đồng thời, khu vực đầu tư tự do ASEAN sẽ được xúc tiến theo hướng phấn đấu hoàn thành trước năm 2010 nhằm thu hút nhiều hơn FDI trong và ngoài ASEAN.

Lào và Myanma vì mới được kết nạp vào ASEAN vào cuối tháng 7/1997, nên hai nước phải bắt đầu thực hiện AFTA từ ngày 1/1/1998 và phải hoàn thành AFTA vào năm 2008. Ngoài ra, hai nước này cũng phải từng bước tham gia các hiệp định đã được các nước ASEAN ký kết. Tính đến tháng 5/1997, bảy mươi thành viên cũ đã đưa 42.253 mặt hàng nằm trong kế hoạch giảm thuế nhập khẩu chiếm 91% tổng số các mặt hàng giảm thuế của AFTA. Với việc kết nạp Myanma vào Lào, 9 nước thành viên sẽ có tổng số 45.119 mặt hàng ở trong kế hoạch được giảm thuế (Bản tin kinh tế ngày 5/8/1997).

4. So sánh WTO, APEC, AFTA:

Tổ chức Nguyên tắc tự do hoá Mức độ ràng buộc Phạm vi tự do hoá
WTO Tối huệ quốc (có tính chất pháp lý, vi phạm sẽ bị phạt) Bị ràng buộc Thuế quan, phi thuế quan đối với hàng hoá, dịch vụ và đầu tư
APEC Hành động đơn phương (ít bị ép buộc) Không bị ràng buộc Thuế quan, phi thuế quan đối với hàng hoá, dịch vụ và đầu tư
AFTA Chế độ ưu đãi (có tính pháp lý, theo công thức 9 – x) Bị ràng buộc trong phạm vi AFTA Thuế quan, phi thuế quan đối với hàng hoá

 Nguồn: Yama zawa, 1997

II. Một số tác động và kiến nghị:

Sự hình thành và hoạt động của WTO, APEC, AFTA đã có những tác động tích cực tới quá trình công nghiệp hoá của Việt Nam:

1. Việt Nam đã là một thành viên của AFTA kể từ khi chúng ta gia nhập ASEAN vào tháng 7 năm 1995. Bắt đầu từ năm 1996, Việt Nam đã công bố danh sách một số lượng lớn các loại hàng hoá của ta nằm trong chương trình giảm thuế ngay. Đồng thời, chúng ta đã bắt đầu cắt giảm thuế cho 875 mặt hàng, trong đó 57% lượng mặt hàng trên đã có mức thuế từ 0-5% rồi, số mặt hàng đang có mức thuế 20% chỉ chiếm một tỷ trọng nhỏ khoảng từ 17 – 21%. Do đó, có thể nói chúng ta có thể đáp ứng được yêu cầu của AFTA trong giai đoạn đầu. Tuy AFTA không có tác động lớn với nguồn thu ngân sách, nhưng lại tác động ngay tới các doanh nghiệp sản xuất hàng chế tạo của Việt Nam vì phải cạnh tranh khốc liệt với hàng ngoại nhập. Tuy vậy, cần phải thấy rằng nếu không tính các ngành khai khoáng, tỷ trọng các ngành chế tạo trong GDP của Việt Nam còn rất thấp, chỉ xấp xỉ 10% và chỉ có 15% trong số để xuất khẩu được. Trên thực tế, khu vực này vừa mới được hình thành. Bởi vậy, nếu chúng ta buộc nó phải cạnh tranh với hàng ngoại nhập ngay từ đầu ít ra là trên thị trường nội địa, nó mới có thể phát triển lớn mạnh không ngừng để vươn ra thị trường quốc tế và mới có thể trưởng thành được. Khi đó các ngành này sẽ nhanh chóng hội nhập vào thị trường thế giới và cạnh tranh về chất lượng và giá cả để học hỏi thêm.

Chính vì thế, với mức thuế 5% của AFTA, Việt Nam nên mở rộng đến các sản phẩm từ các nước không phải là thành viên của AFTA để giúp nền công nghiệp của Việt Nam có được nguồn hàng rẻ hơn từ các nước khác trên thế giới, vì mục tiêu của ta là làm cho nền công nghiệp của Việt Nam có thể cạnh tranh được trên thị trường trong nước và quốc tế, do đó, Việt Nam không nên hạn chế việc nhập khẩu máy móc và nguyên liệu trong phạm vi các nước thành viên của AFTA. Hơn nữa, Việt Nam nhập khẩu phần lớn công nghệ, tư liệu sản xuất và nguyên liệu từ các nước ngoài ASEAN, do đó, việc giảm thuế nhập khẩu từ ngoài ASEAN sẽ làm cho hàng hoá rẻ hơn. Còn nếu chúng ta chỉ mở cửa cho các sản phẩm của ASEAN, chúng ta đã tự đặt mình trong hàng rào và mất đi cơ hội để có được các nguồn hàng rẻ hơn từ các nước khác.

Tuy vậy, chính phủ cũng nên để một số lĩnh vực có mức thuế cao để tăng nguồn thu từ thuế nhập khẩu cho ngân sách chừng nào các nguồn thu khác vẫn chưa đủ.

2. Cùng với quá trình thực hiện AFTA, hiện nay chúng ta đang tích cực để chuẩn bị trở thành thành viên của WTO và APEC. Do đó, các nước phát triển, đặc biệt là Mỹ và EU yêu cầu Việt Nam phải làm tròn trách nhiệm của mình đối với việc ngăn chặn các hành vi giao thương bất chính và đặc biệt là ngăn chặn việc ăn cắp bản quyền và thực hiện quyền sở hữu trí tuệ. Mỹ và Việt Nam cũng đã có một thoả thuận về quyền sở hữu trí tuệ. Với thoả thuận này, Việt Nam cam kết sửa đổi và thi hành luật lệ của mình cho phù hợp với các tập tục quốc tế, cũng như cam kết sẽ đối xử công bằng giữa người nước ngoài và công dân của nước mình để bảo vệ quyền lợi của người nước ngoài cũng như bảo vệ quyền lợi của công dân Việt Nam. Tuy nhiên, theo liên minh quốc tế về quyền sở hữu trí tuệ, việc thực hiện cam kết của Việt Nam trong lĩnh vực này không phải hoàn toàn dễ dàng. Trong một bản tường trình đưa ra đầu năm 1997, Liên minh này mô tả thị trường Việt Nam dường như hoàn toàn bị chi phối bởi đạo tặc. Các chuyên viên ước tính rằng người Mỹ đã bị thiệt hại về bản quyền khoảng 50 triệu USD trong năm 1996 ở thị trường Việt Nam (trong đó gần 30 triệu USD bị mất trong chương trình điện toán, 10 triệu USD trong phim ảnh và 10 triệu trong đĩa nhạc, băng nhạc). Việt Nam đã ban hành bộ luật dân sự với nhiều dấu hiệu tích cực, nhưng nói chung luật lệ của Việt Nam vẫn còn nhiều điểm bất cập. Nghị định của Nhà nước không quy định đầy đủ về nhiều khía cạnh chính như vấn đề đăng ký bản quyền, thi hành luật lệ và biện pháp đòi bồi thường khi vi phạm.

Đối với Hiệp định TRIMs, Mỹ và các nước phát triển khác đã cụ thể hoá những nội dung của Hiệp định này và có bổ sung một số khía cạnh cho dễ hoạt động tự do hơn. Chẳng hạn họ yêu cầu được đầu tư không hạn chế vào các lĩnh vực mà Chính phủ ta quy định cấm. Mọi phương thức, nội dung, hình thức đầu tư và hợp tác do các doanh nghiệp tự bàn lấy với nhau và tự quyết định. Nếu ta chấp nhận những đề xuất trong điều khoản này thì Việt Nam phải sửa đổi một cách cơ bản luật đầu tư nước ngoài của ta vừa mới ban hành tháng 12 năm 1996.

Trong lĩnh vực dịch vụ, các nước cũng yêu cầu Việt Nam phải để các công ty của nước họ được tham gia không hạn chế và bình đẳng như các công ty Việt Nam trong lĩnh vực này. GATT trong WTO là một quy định khung để trên cơ sở đó các nước thoả thuận với nhau. nhưng hầu hết các nước đang phát triển còn e ngại, còn xem xét, còn chờ xây dựng và củng cố các ngành dịch vụ trong nước, vì thực ra lĩnh vực này là rất mới mẻ đối với các nước đang phát triển. Đối với Việt Nam, các ngành dịch vụ chỉ mới ở bước sơ khai và rất nhỏ bé, chúng ta chưa có chiến lược, chưa có định hướng, chưa có cơ sở gì đáng kể. Do đó trong giai đoạn đầu, tốt nhất, ta chưa nên đề cập đến khu vực này mà chỉ thoả thuận sẽ xem xét khả năng mở rộng hợp tác từng bước, bởi vì nếu chúng ta chưa kịp ban hành hệ thống pháp lý chặt chẽ thì việc mở cửa này sẽ rất có hại, đặc biệt đối với các ngành dễ bị tổn thương như bưu chính viễn thông, du lịch, ngân hàng…

Tiến trình tự do hoá MFA được bắt đầu từ năm 1995, tuy vậy đến nay các nước xuất khẩu hàng dệt (chủ yếu là các nước đang phát triển) vẫn cho rằng các nước nhập khẩu hàng dệt (chủ yếu là các nước phát triển) mới chỉ thực hiện tối thiểu những nghĩa vụ do vòng đàm phán Uruguay đề ra. Mặc dù cả Mỹ, EU và một số nước khác đều cam kết đảm bảo tiến trình tự do hoá theo các giai đoạn như đã thoả thuận, nhưng trong trường hợp cụ thể, họ sẽ phóng túng hoặc xiết chặt lại tuỳ thuộc vào sự mở cửa thị trường của các nước đang phát triển cho các nước phát triển theo những quy định tại vòng đàm phán Uruguay. Đối với Việt Nam, nhiều nước, đặc biệt là EU đã đình chỉ một thoả thuận về hàng dệt mới đây với ta vì họ nói Việt Nam không thực hiện đầy đủ lời hứa của mình đối với việc mở cửa thị trường cho hàng của EU vào. Do đó, EU đã phản ứng lại bằng cách chỉ bắt đầu thực hiện Côta hàng dệt mới và cao hơn cho Việt Nam chừng nào Việt Nam thực hiện tốt cam kết của của mình mở cửa thị trường Việt Nam cho hàng dệt của EU vào.

3. Việt Nam phải khẳng định lại cam kết thực hiện tự do hoá thương mại và công bố một chính sách ngoại thương rõ ràng, lành mạnh, tức là cam kết duy trì môi trường chính sách thương mại có thể dự báo được. Do đó, Chính phủ Việt Nam nên sớm công bố kế hoạch đơn phương của mình nhằm đạt được các mục tiêu của AFTA và APEC. Tức là Việt Nam cần phải công khai lộ trình giảm thuế quan và có các biện pháp cụ thể nhằm giảm hàng rào phi thuế quan đối với hàng nhập khẩu theo yêu cầu của AFTA. Vấn đề Côta nhập khẩu nên được huỷ bỏ càng sớm càng tốt trong khi các hàng rào phi thuế quan khác phải được xoá bỏ dần trong vòng 5 năm, cho dù ta có thể nêu ra rất nhiều lý do xác đáng với các thành viên ASEAN cho việc chậm xoá bỏ các hàng rào phi thuế quan. Khắc phục những qui chế mập mờ, không rõ ràng thường bị phức tạp thêm vì hạ tầng cơ sở yếu kém, tệ quan liêu thái quá, thiếu một hệ thống pháp lý thích hợp và thiếu chế độ sở hữu đất đai, dù rằng đã có cải tiến nhiều trong vấn đề này. Tính minh bạch không chỉ là đòi hỏi của AFTA, mà còn là đòi hỏi của APEC, WTO. Nếu chúng ta muốn trở thành hội viên của APEC, WTO thì bắt buộc chúng ta phải nhanh chóng giải quyết việc này. Hiện nay các nhà đầu tư nước ngoài thích hình thức sở hữu 100% vốn của mình chứ không phải liên doanh với các đối tác của Việt Nam chính là vì tính thiếu minh bạch trong chính sách của ta.

Tóm lại, chúng ta nên xem xét mối quan hệ giữa tự do hoá thương mại và bảo hộ theo hướng:

* Trong các ngành tỷ trọng nhập khẩu đầu vào cho sản xuất càng cao thuế quan càng thấp.

* Tỷ trọng lượng nhập khẩu phục vụ nhu cầu cuối cùng càng cao, thuế quan càng cao.

* Các ngành chiến lược chưa chắc đã được giảm thuế (Chang, 1987, tr. 142-148).

4. Trong giai đoạn từ nay đến năm 2000, việc nhập siêu của Việt Nam vẫn còn tiếp tục, bởi vì trong khi ta đưa hàng thủ công nghiệp lên hàng đoàn tầu xuất đi nhiều nước khác nhau suốt cả năm trời thì kim ngạch cũng chỉ đủ để nhập một hai dây chuyền thiết bị toàn bộ hiện đại mà khối lượng vận chuyển của chúng chỉ vẻn vẹn trong vài container tầu biển. Hơn nữa, ngay cả các thiết bị toàn bộ hiện đại nhất nhập về cũng cần phải có một thời gian nhất định mới chế tạo được những sản phẩm thay thế nhập khẩu. Do đó, vấn đề cơ bản là cơ cấu hàng nhập khẩu sẽ phải thay đổi như thế nào để nâng cao tối đa hiệu quả của nhập siêu. Bởi vậy, hàng nhập khẩu là máy móc, thiết bị, công nghệ sẽ tăng tỷ trọng từ 33% hiện nay lên tới khoảng 45% vào năm 2000. Tỷ trọng hàng tiêu dùng sẽ giảm mạnh và dần dần được thay thế bằng hàng sản xuất trong nước. Thậm chí một số mặt hàng tiêu dùng chúng ta hiện vẫn phải nhập với khối lượng lớn như xăng dầu, phân bón, đường… đến năm 2000 sẽ không còn phải nhập nữa, vì khi đó Việt Nam còn có thể xuất khẩu được do sản xuất trong nước được đẩy mạnh. (Thời báo kinh tế Việt Nam 10/5/1997).

Tóm lại, hạn chế nhập khẩu hàng tiêu dùng và quản lý chặt chẽ việc nhập khẩu những mặt hàng nằm trong danh mục ưu tiên là những biện pháp tích cực nhằm giảm nhập siêu và tăng cường hiệu quả của công tác điều hành nhập khẩu. Tuy nhiên giải pháp được coi là tích cực nhất chính là tăng cường xuất khẩu hơn nữa. Muốn thực hiện tốt chiến lược này, phải có những chính sách ưu tiên cụ thể và thực sự khuyến khích xuất khẩu, đặc biệt lưu ý tới thương mại vô hình thông qua phát triển dịch vụ du lịch, và vận tải quốc tế. Đồng thời, đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu của khu vực tư nhân cho tương xứng với tiềm năng vốn có của nó. Tư nhân nắm nhiều đầu mối cung ứng hàng xuất khẩu quan trọng như gạo, cà phê, thuỷ sản… nhưng họ lại không được phép kinh doanh xuất nhập khẩu trực tiếp bất kỳ mặt hàng xuất khẩu quan trọng nào. Ngược lại các doanh nghiệp tư nhân lại phải xuất khẩu sản phẩm của mình thông qua các công ty xuất nhập khẩu lớn của nhà nước có quyền giao dịch trực tiếp với nước ngoài với dịch vụ phí pháp định là 1,5%, song thường họ phải trả cao hơn ở mức 5% hoặc thậm chí hơn 40%. Như vậy, các nhà chế tạo Việt Nam khó cạnh tranh được trên thị trường quốc tế. Rõ ràng đứng trước tình trạng bất bình đẳng về đủ phương diện: thuế má chồng chất, ngân hàng bất hợp tác, luật lệ và thủ tục rườm rà và đôi khi khó hiểu, cộng thêm các món chi tiêu không thể lường trước được, các công ty nhỏ ở nước ta đã bị kẹt trong vòng luẩn quẩn, chỉ có một cách lựa chọn duy nhất: 1/ tuân thủ pháp luật để rồi chịu chết; 2/ phá luật, gian lận để tìm đường tiến thân. Hẳn các doanh nghiệp nhỏ sẽ phải chọn cách thứ hai. Do đó, có thể nói rằng để công nghiệp hoá đất nước, chúng ta không chỉ phải đối xử công bằng với cả khu vực nhà nước lẫn tư nhân, với cả công ty lớn lẫn công ty nhỏ, mà cần có những chương trình khuyến khích đặc biệt với các công ty nhỏ. Tất cả các công ty cần được bình đẳng trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, mua bán. Trong cả AFTA lẫn APEC đều có chương trình hợp tác kỹ thuật giữa các công ty tư nhân vừa và nhỏ của các nước thành viên. Chỉ khi các công ty vừa và nhỏ của nước ta được coi trọng đúng mức thì khi đó mới có thể nói tới chuyện hợp tác với các công ty vừa và nhỏ của các nước thành viên. Hơn nữa, việc được đối xử công bằng sẽ giúp xoá bỏ tình trạng tham nhũng đang lan tràn ở nước ta. Chính phủ nên cấp giấy phép nhập khẩu dựa theo hoạt động xuất khẩu hay thay thế nhập khẩu của công ty bởi vì chính những công ty xuất khẩu được sản phẩm của mình hoặc sản xuất ra các sản phẩm thay thế được hàng ngoại nhập, thì khi đó chính các công ty đó đã tạo ra được những hàng hoá có chất lượng cao và chi phí hạ. Những công ty đó lúc bấy giờ mới đáng được ưu tiên nhập khẩu để kích thích xuất khẩu những hàng hoá của Việt Nam có sức cạnh tranh trên cả thị trường trong nước và quốc tế.

5. Luồng FDI vào Việt Nam, ngoài những tác động tích cực, nó cũng là yếu tố gây ra tình trạng nhập siêu của nước ta. Núp bóng dưới danh nghĩa là những mặt hàng được Nhà nước Việt Nam khuyến khích nhập khẩu, một số công ty liên doanh đã đưa vào Việt Nam nhiều máy móc, thiết bị lạc hậu với giá rất cao. Kết quả điều tra 14 xí nghiệp liên doanh năm 1996 cho thấy tổng giá trị thiết bị nhập khẩu khai khống là 11 triệu USD trên tổng giá trị thiết bị được giám định xấp xỉ 100 triệu USD, nghĩa là chiếm tỷ lệ 11%. Trong khi đó hiện ta có trên 800 xí nghiệp liên doanh, mà phần góp vốn của nước ngoài (chủ yếu bằng máy móc thiết bị) khoảng gần 4 tỷ USD. Vậy số vốn khai khống đó lên đến bao nhiêu. Đó là chưa kể công nghệ thiết bị nhà đầu tư nước ngoài đưa vào thường chỉ ở trình độ trung bình của các nước và phần lớn là những công nghệ thông dụng. Một nghiên cứu gần đây về nhập khẩu công nghệ của các dự án nước ngoài đã rung chuông báo động vì hầu hết công nghệ đều lạc hậu, cũ kỹ, thậm chí còn tồi hơn công nghệ hiện đang có ở Việt Nam, do vậy làm tăng chi phí sản xuất, gây ô nhiễm môi trường và giảm khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường quốc tế.

Năm 1996, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài nhập 2000 triệu USD mà xuất chỉ được có 780 triệu USD. Như vậy, khu vực này đã nhập siêu khoảng 1220 triệu USD, chiếm trên 31% tổng lượng nhập siêu của Việt Nam. Những tháng đầu năm 1997, tình hình còn tồi tệ hơn nhiều vì khu vực này xuất khẩu được 160 triệu USD, trong khi đó nhập đã tới gần 600 triệu USD. Khi gia nhập APEC và WTO, chúng ta cũng phải tuân thủ những thoả thuận về tự do hoá các luồng đầu tư. Vậy thì chúng ta phải làm gì với tình trạng này?

Thiết nghĩ, Việt Nam nên đổi mới cơ chế quản lý xuất nhập khẩu hàng hoá của các dự án có vốn đầu tư nước ngoài theo hướng sau:

* Đối với các dự án nằm trong khu công nghiệp, chúng ta cần có sự phân cấp quản lý, giám sát cho từng địa phương, ngành hàng xử lý. Chẳng hạn, việc xuất nhập khẩu theo đúng giấy phép đầu tư và luận chứng kinh tế kỹ thuật đã được phê duyệt thì giao cho phòng xuất nhập khẩu khu vực như thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng, Cần Thơ, Nha Trang, Đà Nẵng làm thủ tục xuất nhập khẩu.

* Nếu việc xuất nhập khẩu của các dự án đã đi vào hoạt động ổn định, hằng năm chỉ nhập khẩu nguyên, phụ liệu và xuất khẩu sản phẩm theo đúng luận chứng kinh tế kỹ thuật đã được phê duyệt thì giao cho Hải quan làm thủ tục xuất nhập khẩu.

* Nếu những hàng hoá liên quan đến những bộ chuyên ngành đã có văn bản chấp thuận, doanh nghiệp được phép làm thủ tục xuất nhập khẩu trực tiếp với hải quan.

* Bộ thương mại chỉ trực tiếp giải quyết các vấn đề sau:

– Hằng năm duyệt kế hoạch xuất nhập khẩu và tiêu thụ hàng hoá ở thị trường nội địa của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài;

– Duyệt những trường hợp doanh nghiệp xuất nhập khẩu không đúng với giấy phép đầu tư và luận chứng kinh tế kỹ thuật đã được phê duyệt.

– Phê duyệt các hợp đồng gia công xuất nhập khẩu, duyệt phần nhập khẩu miễn thuế theo luật đầu tư, duyệt phần xuất nhập khẩu thiết bị cũ.

– Duyệt Cota xuất khẩu nếu có, duyệt việc xuất khẩu những tài sản của bên nước ngoài sau khi giải thể doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, làm đầu mối kiểm tra việc thực hiện xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

6. Ngoài ra, kể từ khi nhập siêu xuất hiện trở lại, chúng ta vẫn chưa có những biện pháp hữu hiệu nhằm giảm đi tổng kim ngạch nhập khẩu, đặc biệt là con đường nhập khẩu không chính thức.

Một trong những yếu tố đặc biệt quan trọng kích thích nhập siêu, phá hoại sản xuất trong nước đó là vấn đề tỷ giá hối đoái. Song song với tốc độ nhập siêu ngày càng nhanh là một đồng tiền lên giá tới 25%. Với giá nhập khẩu rẻ đi 25% thì mức độ tàn phá trong nước là rất ghê gớm. Bởi vậy thiết nghĩ Ngân hàng nhà nước cần phải thu mua ngoại tệ một cách hợp lý để hạn chế sự tăng giá của đồng tiền Việt Nam so với USD.

Một yếu tố khác nữa thúc đẩy nhập siêu đó là việc quản lý nhập khẩu theo con đường tiểu ngạch còn lỏng lẻo. Theo thống kê của Bộ thương mại lượng hàng tiêu dùng nhập khẩu theo con đường tiểu ngạch tăng lên không ngừng mà cao nhất là vào năm 1996. Trong số gần 1,5 tỷ USD hàng tiêu dùng nhập khẩu thì nhập khẩu theo con đường tiểu ngạch đã tăng lên tới 700 triệu USD, gần bằng kim ngạch nhập khẩu hàng chính ngạch, mà chủ yếu là nhập lậu từ Trung Quốc với giá trị là 500 triệu USD. Đó là một con số đáng lo ngại.

Bởi vậy, xu thế tự do hoá mậu dịch theo yêu cầu của AFTA, APEC, WTO sẽ buộc ta phải thiết lập một biểu thuế nhập khẩu hợp lý, do đó, sẽ khuyến khích các doanh nghiệp tiến hành các hoạt động nhập khẩu theo đúng luật pháp quy định mà vẫn có lãi còn hơn là buộc phải chấp nhận rủi ro buôn lậu hoặc thực hiện các biện pháp gian dối khác mà theo đó phải kéo theo các chi phí phụ để giảm thuế hoặc trốn thuế.

* Nhanh chóng hội nhập vào các tổ chức kinh tế: WTO, APEC, AFTA là yêu cầu cấp thiết của nước ta, và là một trong những yếu tố quan trọng để thúc đẩy công nghiệp hoá đất nước ta một cách nhanh chóng, tránh được nguy cơ tụt hậu theo như Nghị quyết của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII đã vạch ra. Muốn vậy, đòi hỏi từng ngành, từng cấp phải có sự chuyển mình và đổi mới cho phù hợp với những yêu cầu của các tổ chức kinh tế quốc tế này, đồng thời vẫn bảo đảm được quyền lợi của đất nước. Thêm vào đó, quá trình này cũng đòi hỏi các ngành, các cấp phải có sự phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng, đồng bộ với nhau để giải quyết tốt mọi vấn đề nảy sinh.

Tài liệu tham khảo:

Tin kinh tế, ngày 16/12/1996, 7/8/96, 28/8/96. 21/5/97, 5/8/97.

Báo Nhân dân 12/1/1997, 7/12/96.

Thời báo kinh tế Việt Nam, 18/12/1996, 26/2/97, 26/6/96, 14/5/97, 21/12/96, 8/5/96, 22/5/96, 7/6/97.

Hà Nội mới, 5/5/1997, 10/12/96, 4/1/97.

Industry Canada, 1995, “Industry and the Uruguay Round”, ESCAP, 1997, Bài giảng về WTO.

Philip Raworth and Linda Reit, 1995, The Law of the WTO.

Industry Structure Council Japan, 1995, “Report on Unfair Trade Policies”. Institute of Southeast Asian Studies, 1996, “AFTA in the Changing International Economy”.

Mari Pangestu, 1997, Regional Integration Initiatives and Indonesia, Imoan Lim, 1997, Promoting Intra-economic Relations in Southeast Asia: Present Trends and Future Prospect.

ASEAN Secretariat, 1996, “AFTA Reader Vol. IV, the Filth ASEAN summit”.

Mari Pangestu, 1997, “Trade and Investment Facilitation in ASEAN: the Evolving Role of AFTA”.

Vũ Xuân Trường, “Việt Nam – con đường tới WTO”, Tạp chí Nghiên cứu quốc tế số tháng 8/1996.

Vũ Xuân Trường, “Tổ chức thương mại thế giới và các nước đang phát triển”, Tạp chí Nghiên cứu quốc tế số tháng 12/1995.

“Các tổ chức kinh tế và mậu dịch quốc tế”, Viện kinh tế thế giới, 1996.

Yamazawa, Ippei, IAAT, Participating in open Economic Policy regime: challenges and Requirements, Repont of seminar on Cooperation of CLV Countries ASEAN, Hà Nội tháng 8/1997./.

100 thoughts on “Số 19 – WTO, APEC, AFTA: Một số tác động tới quá trình

  1. links says:

    I like this web site so much, saved to fav. “Respect for the fragility and importance of an individual life is still the mark of an educated man.” by Norman Cousins.

  2. anabolika kaufen says:

    Thanx for the effort, keep up the good work Great work, I am going to start a small Blog Engine course work using your site I hope you enjoy blogging with the popular BlogEngine.net.Thethoughts you express are really awesome. Hope you will right some more posts.

  3. useful reference says:

    Thank you for the good writeup. It in fact was a amusement account it. Look advanced to more added agreeable from you! By the way, how can we communicate?

  4. read the article says:

    You can definitely see your expertise in the paintings you write. The sector hopes for more passionate writers such as you who are not afraid to say how they believe. All the time go after your heart.

  5. keto brownies recipe says:

    I want to express some appreciation to you just for rescuing me from this situation. As a result of looking through the online world and coming across recommendations which were not pleasant, I thought my entire life was well over. Living minus the approaches to the difficulties you have solved as a result of this article is a crucial case, and those which might have in a wrong way affected my entire career if I hadn’t come across your website. Your competence and kindness in playing with almost everything was tremendous. I don’t know what I would have done if I hadn’t encountered such a point like this. I’m able to at this moment look ahead to my future. Thanks a lot very much for your specialized and results-oriented guide. I won’t be reluctant to endorse your blog to any person who should receive guidelines about this issue.

  6. for says:

    Hello there! Would you mind if I share your blog with my facebook group? There’s a lot of folks that I think would really appreciate your content. Please let me know. Many thanks

  7. buy cheap erectile dysfunction online says:

    Thank you for sharing superb informations. Your web site is very cool. I am impressed by the details that you¦ve on this site. It reveals how nicely you perceive this subject. Bookmarked this web page, will come back for more articles. You, my friend, ROCK! I found simply the info I already searched all over the place and simply could not come across. What an ideal web-site.

  8. Texas Car Shipping says:

    Thanks for another informative site. Where else could I get that type of info written in such an ideal way? I’ve a project that I’m just now working on, and I have been on the look out for such info.

  9. look says:

    I truly enjoy looking at on this website , it holds excellent posts. “The secret of eternal youth is arrested development.” by Alice Roosevelt Longworth.

  10. learn more says:

    I?¦ve recently started a blog, the info you provide on this website has helped me greatly. Thanks for all of your time & work.

  11. try this web-site says:

    Hello my family member! I want to say that this article is awesome, nice written and come with almost all significant infos. I would like to peer more posts like this .

  12. business advisor says:

    Hi there would you mind stating which blog platform you’re using? I’m planning to start my own blog in the near future but I’m having a difficult time making a decision between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal. The reason I ask is because your layout seems different then most blogs and I’m looking for something completely unique. P.S Sorry for getting off-topic but I had to ask!

  13. click to investigate says:

    It’s really a great and helpful piece of info. I’m glad that you shared this useful info with us. Please keep us informed like this. Thanks for sharing.

  14. this link says:

    I was studying some of your articles on this website and I believe this internet site is real informative ! Continue posting.

  15. check over here says:

    I have read a few good stuff here. Definitely worth bookmarking for revisiting. I wonder how much effort you put to make such a great informative site.

  16. find out this here says:

    I truly enjoy looking through on this site, it has fantastic articles. “Violence commands both literature and life, and violence is always crude and distorted.” by Ellen Glasgow.

  17. tree service Greensboro says:

    Hello, Neat post. There’s a problem along with your site in web explorer, would test this… IE still is the marketplace leader and a good portion of other people will leave out your wonderful writing because of this problem.

  18. car repair Lynchburg says:

    Great V I should certainly pronounce, impressed with your site. I had no trouble navigating through all the tabs and related info ended up being truly easy to do to access. I recently found what I hoped for before you know it at all. Reasonably unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or anything, web site theme . a tones way for your client to communicate. Excellent task..

  19. restaurants Lynchburg says:

    I just could not leave your site before suggesting that I extremely loved the standard information a person provide to your visitors? Is going to be again regularly to investigate cross-check new posts

  20. continue reading this says:

    I have been surfing online more than 3 hours today, yet I never found any interesting article like yours. It is pretty worth enough for me. In my view, if all webmasters and bloggers made good content as you did, the internet will be much more useful than ever before.

  21. Kevin David says:

    Wow, superb blog layout! How long have you been blogging for? you make blogging look easy. The overall look of your website is excellent, let alone the content!

  22. Cars says:

    Attractive section of content. I just stumbled upon your blog and in accession capital to assert that I acquire actually enjoyed account your blog posts. Any way I’ll be subscribing to your feeds and even I achievement you access consistently rapidly.

  23. click here for more says:

    Hi, Neat post. There’s a problem with your site in internet explorer, would test this… IE still is the market leader and a good portion of people will miss your fantastic writing due to this problem.

  24. tryebony says:

    I have been absent for a while, but now I remember why I used to love this web site. Thank you, I’ll try and check back more often. How frequently you update your website?

  25. check out here says:

    Hello my loved one! I want to say that this post is awesome, nice written and include approximately all vital infos. I’d like to look extra posts like this.

  26. Elizbeth Llerena says:

    Heya i am for the primary time here. I came across this board and I find It really helpful & it helped me out much. I’m hoping to give one thing again and aid others like you helped me.

  27. get more says:

    I keep listening to the reports lecture about getting free online grant applications so I have been looking around for the best site to get one. Could you advise me please, where could i acquire some?

  28. link url says:

    I really like your blog.. very nice colors & theme. Did you create this website yourself or did you hire someone to do it for you? Plz reply as I’m looking to construct my own blog and would like to find out where u got this from. many thanks

  29. why not try here says:

    Keep up the wonderful work, I read few articles on this site and I believe that your weblog is rattling interesting and has bands of superb info .

  30. smoretraiolit says:

    hello!,I like your writing so so much! share we be in contact more about your article on AOL? I need a specialist on this area to solve my problem. May be that’s you! Having a look ahead to peer you.

  31. senior portrait San Antonio says:

    When I originally commented I clicked the -Notify me when new comments are added- checkbox and now each time a comment is added I get four emails with the same comment. Is there any way you can remove me from that service? Thanks!

  32. Lynchburg best restaurant says:

    Hey I am so thrilled I found your weblog, I really found you by accident, while I was browsing on Bing for something else, Nonetheless I am here now and would just like to say thank you for a remarkable post and a all round exciting blog (I also love the theme/design), I don’t have time to go through it all at the minute but I have book-marked it and also added your RSS feeds, so when I have time I will be back to read a great deal more, Please do keep up the great job.

  33. mattresses Roanoke says:

    Hey are using WordPress for your blog platform? I’m new to the blog world but I’m trying to get started and set up my own. Do you need any coding knowledge to make your own blog? Any help would be greatly appreciated!

  34. lesptitutos.fr says:

    Hi my friend! I want to say that this post is awesome, nice written and include approximately all vital infos. I’d like to see more posts like this .

  35. their website says:

    I would like to thnkx for the efforts you have put in writing this blog. I am hoping the same high-grade blog post from you in the upcoming as well. In fact your creative writing abilities has inspired me to get my own blog now. Really the blogging is spreading its wings quickly. Your write up is a good example of it.

  36. official website says:

    Hello, i believe that i saw you visited my website so i got here to “return the prefer”.I am attempting to to find issues to improve my website!I suppose its good enough to make use of a few of your ideas!!

  37. get more information says:

    I’m really enjoying the theme/design of your site. Do you ever run into any browser compatibility problems? A small number of my blog visitors have complained about my site not working correctly in Explorer but looks great in Opera. Do you have any suggestions to help fix this problem?

  38. Joker123 Net says:

    F*ckin’ amazing things here. I am very glad to see your article. Thanks a lot and i am looking forward to contact you. Will you please drop me a e-mail?

  39. managed dedicated server hosting with DirectAdmin says:

    Simply wish to say your article is as amazing. The clearness in your post is just excellent and that i can assume you’re knowledgeable on this subject. Fine together with your permission let me to grasp your RSS feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks 1,000,000 and please continue the enjoyable work.

  40. check out your url says:

    Hello my family member! I want to say that this post is amazing, nice written and include approximately all important infos. I’d like to look more posts like this .

  41. hospedagem de site says:

    Have you ever considered publishing an ebook or guest authoring on other sites? I have a blog based upon on the same information you discuss and would love to have you share some stories/information. I know my readers would enjoy your work. If you’re even remotely interested, feel free to shoot me an e-mail.

  42. agen permainan poker aduq qq online says:

    hey there and thanks for your information – I’ve definitely picked up something new from right here. I did on the other hand experience a few technical issues using this web site, as I skilled to reload the site lots of instances prior to I could get it to load correctly. I have been thinking about in case your hosting is OK? Now not that I am complaining, but slow loading cases instances will often affect your placement in google and can damage your high-quality ranking if advertising and ***********|advertising|advertising|advertising and *********** with Adwords. Anyway I am adding this RSS to my email and could look out for much more of your respective intriguing content. Ensure that you update this again soon..

  43. SMM Panel says:

    I got what you mean , thanks for putting up.Woh I am lucky to find this website through google. “Since the Exodus, freedom has always spoken with a Hebrew accent.” by Heinrich Heine.

  44. Les meilleurs sites de torrent Français says:

    Good day! This post could not be written any better! Reading this post reminds me of my good old room mate! He always kept chatting about this. I will forward this page to him. Fairly certain he will have a good read. Thanks for sharing!

  45. comprar seguidores instagram says:

    I loved up to you will receive performed right here. The comic strip is tasteful, your authored material stylish. nonetheless, you command get got an shakiness over that you want be turning in the following. sick no doubt come further in the past once more as precisely the similar nearly very often inside case you shield this hike.

  46. donanim says:

    Thank you for the auspicious writeup. It in fact was a amusement account it. Look advanced to more added agreeable from you! By the way, how can we communicate?

  47. hawaii moving container from honolulu says:

    What i do not understood is in reality how you’re no longer really much more well-liked than you might be now. You’re very intelligent. You recognize therefore significantly when it comes to this matter, produced me personally imagine it from so many numerous angles. Its like women and men don’t seem to be involved until it is something to do with Girl gaga! Your personal stuffs outstanding. At all times deal with it up!

  48. thai delivery nearby says:

    I like the helpful info you provide in your articles. I will bookmark your weblog and check again here regularly. I am quite sure I will learn many new stuff right here! Good luck for the next!

  49. web hosting services says:

    Great ?V I should definitely pronounce, impressed with your web site. I had no trouble navigating through all the tabs and related information ended up being truly easy to do to access. I recently found what I hoped for before you know it at all. Reasonably unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or anything, site theme . a tones way for your customer to communicate. Excellent task..

  50. FafaSlot Gamming says:

    I was very pleased to find this web-site.I wanted to thanks for your time for this wonderful read!! I definitely enjoying every little bit of it and I have you bookmarked to check out new stuff you blog post.

  51. Login Joker123 says:

    Good info and straight to the point. I don’t know if this is in fact the best place to ask but do you guys have any ideea where to employ some professional writers? Thanks in advance 🙂

  52. Joker388 Online says:

    Hi there very nice website!! Guy .. Excellent .. Wonderful .. I will bookmark your blog and take the feeds additionallyKI’m satisfied to search out a lot of useful information here in the publish, we’d like develop more strategies in this regard, thank you for sharing. . . . . .

  53. Slot Joker388 says:

    Great work! This is the kind of information that are supposed to be shared across the net. Disgrace on Google for not positioning this post upper! Come on over and consult with my web site . Thanks =)

  54. aduslot says:

    obviously like your web site however you need to check the spelling on quite a few of your posts. Several of them are rife with spelling issues and I to find it very troublesome to tell the truth however I’ll definitely come back again.

  55. تصميم موقع الانترنت says:

    Please let me know if you’re looking for a article writer for your weblog. You have some really great articles and I feel I would be a good asset. If you ever want to take some of the load off, I’d love to write some content for your blog in exchange for a link back to mine. Please shoot me an e-mail if interested. Kudos!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

TIN TỨC CÙNG CHUYÊN MỤC

THÔNG TIN MỚI ĐƯA KHÁC