Số 27 – Nhật Bản năm 1998

Nhật Bản năm 1998

Tác giả: Dương Quốc Thanh.

Trong năm 1998 nền kinh tế Nhật Bản vẫn tiếp tục suy thoái dẫn đến thất bại của Đảng Tự do dân chủ (LDP) trong cuộc bầu cử thượng viện tháng 7 và Thủ tướng R. Hashimoto phải từ chức sau đó. Trái với những dự đoán bi quan ban đầu, nội các mới của Thủ tướng K. Obuchi đã đưa ra những biện pháp khá mạnh mẽ nhằm thúc đẩy sự phục hồi kinh tế. Hiện nay, tuy chưa có nhiều dấu hiệu lạc quan về kinh tế Nhật Bản, nhưng kịch bản xấu nhất về vòng hai của cuộc khủng hoảng kinh tế Đông á xuất phát từ Nhật đã ít được nhắc tới.

I – Tình hình kinh tế

Vào tháng 10/98, Cục kế hoạch kinh tế thông báo tốc độ tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản năm tài chính 1998 (đến tháng 3/99) là – 1,7% so với dự báo ban đầu là 1,9%. Lần đầu tiên trong 23 năm qua nền kinh té Nhật Bản có tăng trưởng âm. Cùng với sự trì trệ kinh tế là thất nghiệp tăng vọt (hơn 4%), giá cổ phiếu xuống thấp nhất trong vòng 12 năm qua và số lượng nợ khó đòi khổng lồ vào khoảng 757 tỷ USD. Những biện pháp kích thích kinh tế cả gói cũng như nới lỏng tiền tệ do nội các R. Hashimoto đưa ra trong năm 1997 đã không mang lại kết quả mong đợi và sức ép trong nước cũng như quốc tế ngày càng tăng lên đòi hỏi phải có những biện pháp mới có hiệu quả.

Tháng 4/98, Thủ tướng R. Hashimoto thay đổi chính sách giảm thâm hụt ngân sách đưa ra năm 1997, được coi là nguyên nhân đưa nền kinh tế Nhật rơi vào tình trạng trì trệ (bao gồm việc tăng thuế tiêu dùng từ 3 lên 5% và thông qua đạo luật về xây dựng lại chính sách tài chính công) bằng cách sửa đổi đạo luật này và chi 139 tỉ USD trong ngân sách bổ sung để kích thích kinh tế. Biện pháp này cùng với những biện pháp cải cách ngân hàng được biết tới với cái tên Big Bang làm sống dậy hy vọng sẽ đưa nền kinh tế Nhật Bản ra khỏi tình trạng trì trệ. Tuy nhiên, thị trường trong nước phản ứng khá tiêu cực với những biện pháp đó bằng việc giá cổ phiếu và tỉ giá đồng yên/USD xuống thấp trong tháng 6 và 7 (1USD = 146 yên). Vào thời điểm này, nhiều nhà phân tích cho rằng Trung Quốc sẽ phải phá giá đồng nhân dân tệ để đối phó với việc đồng yên mất giá và điều này sẽ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng kinh tế trong khu vực. Bản thân Trung Quốc cũng có nhiều tuyên bó kêu gọi chính phủ Nhật can thiệp làm tăng giá đồng yên. Cuối cùng, bằng những cố gắng của cả Nhật và Mỹ, đồng yên mới bắt đầu đi vào ổn định hơn.

Trong bài diễn văn chính sách đầu tiên của mình khi lên nắm quyền vào tháng 8/98, Thủ tướng mới K. Obuchi coi nhiệm vụ khôi phục kinh tế là ưu tiên hàng đầu của chính phủ ông. Ông thông báo về một ngân sách bổ sung thứ hai là 10 nghìn tỉ yên (khoảng 80 tỉ USD) bao gồm việc tăng chi tiêu chính phủ và giảm thuế thu nhập cá nhân và công ty nhằm kích thích tiêu dùng. Tiếp đó, ngày 26/11 K. Obuchi thông báo một biện pháp kinh tế cả gói trị giá gần 200 tỉ USA (lớn nhất trong 6 năm qua) để kích thích kinh tế phát triển. Tuy nhiên biện pháp quan trọng nhất mà chính phủ Obuchi tiến hành là thỏa thuận được với các đảng đối lập về việc hủy bỏ đạo luật ổn định tài chính theo đó tiền của chính phủ (khoảng 13 nghìn tỉ yên) sẽ được dùng để cứu các ngân hàng đang chịu gánh nặng của các khoản nợ khó đòi. Đến giữa tháng 10 một loạt các đạo luật về ngân hàng đã được thông qua theo đó các ngân hàng phá sản sẽ được nhà nước quốc hữu hóa thông qua việc mua cổ phiếu của những ngân hàng đó. Ngày 23/10/98, chính phủ quốc hữu hóa từ sau ngân hàng tính dụng dài hạn (LTCB), ngân hàng đầu tiên được quóc hữu hóa từ sau chiến tranh thế giới (CTTG) II.

Những biện pháp mà nọi các Obuchi đưa ra mạnh mẽ và dứt khoát hơn các biện pháp dưới thời R. Hashimoto và đã đưa lại phần nào lòng tin cho nhân dân Nhật. Tuy nhiên phải thấy rằng giai đoạn chuyển đổi cơ cấu của nước Nhật còn kéo dài vài ba năm nữa và sang năm 1999, nền kinh tế nước này sẽ phải đối đầu với một khó khăn mới. Đó là việc chính phủ phát hành công trái để có tiền chi cho các biện pháp kinh tế. Lãi suất cho công trái đã được nâng lên để khuyến khích người mua và điều này gây sức ép khiến lãi suất của ngân hàng cũng tăng theo. Và do vậy khiến cho các công ty hiện đang gặp khó khăn sẽ trở nên khó khăn hơn trong việc vay vốn cũng như trả nợ.

II. Tình hình chính trị

Điểm nổi bật trong tình hình chính trị Nhật Bản năm qua là việc đảng LDP mất đa só ghế ở Thượng viện (gồm 252 nghị sĩ) tại cuộc bầu cử một nửa số nghị sĩ trong khi các đảng đối lập giành thêm ghế. Thất bại này đã dẫn đến việc Thủ tướng R. Hashimoto phải ra đi sau hơn hai năm cầm quyền. Đảng Dân chủ dưới sự lãnh đạo của ông Naoto Kan trở nên mạnh mẽ hơn sau khi sáp nhập với ba đảng đối lập khác vào tháng 4/98. Đảng Cộng sản cũng giành được thắng lợi đáng kể trong cuộc bầu cử này. Điểm đáng lưu ý trong cuộc bầu cử tháng 7 là số cử tri đi bầu khá đông (khoảng 54% so với tỉ lệ trung bình 30 – 40% trong các cuộc bầu cử trước đó). Nhân dân Nhật đã bầy tỏ sự bất mãn với chính quyền thông qua việc bầu cho các đảng đối lập. Trước tình hình này LDP phải tìm kiếm liên minh với đảng Tự do của Ozawa để có được đa số ghế tại Thượng viện và một chính phủ liên hiệp với đảng này đã được hình thành trong cuộc cải tổ nội các của Thủ tướng K. Obuchi vào đầu năm 1999. Tuy nhiên, liên minh LDP và LP chứa đựng nhiều mâu thuẫn tiềm tàng, nhất là về quan hệ cá nhân giữa ông Ozawa và một số thành viên chủ chốt của LDP, đặc biệt là với ông Kato, người được coi là sẽ thay thế ông K. Obuchi làm Thủ tướng tiếp theo của Nhật. Theo cựu Thủ tướng Nakasone, trong tương lai, chính trường Nhật sẽ gồm ba đảng chính là LDP, Đảng Dân chủ và Đảng Cộng sản.

Cơ cấu quyền lực trong chính phủ Nhật cũng có một số thay đổi quan trọng với vai trò của Bộ tài chính giảm sút mạnh trong khi Bộ Công nghiệp và thương mại (MITI) có vai trò cao hơn. Nhiều nhà quan sát cho rằng biện pháp kích thích kinh tế cả gói trị giá 200 tỉ USD vừa qua là do MITI thiết kế xây dựng mặc dù có sự phản đối rất mạnh của Bộ tài chính. Liệu sự quay trở lại của MITI có chắc chắn không và điều đó ảnh hưởng đến quyết sách tương lai của Nhật Bản như thế nào là một điều cần xem xét cẩn thận. Vai trò của Bộ tài chính còn bị giảm sút hơn nữa với quyết định của nội các K. Obuchi thành lập một ủy ban phụ trách cải cách ngân hàng do một bộ trưởng trong nội các làm chủ tịch. ủy ban này sẽ thay thế nhiều chức năng của Bộ tài chính trong việc quản lý các ngân hàng của Nhật Bản.

III. Về đối ngoại

Học thuyết K. Obuchi

Sau một thời gian bị động trong nửa đầu năm 98 qua việc giải quyết cuộc khủng hoảng kinh tế ở Đông á và chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống B. Clinton, Nhật Bản đã lấy lại phần nào vị thế lãnh đạo ở khu vực vào cuối năm với một số sáng kiến như việc thành lập quỹ Myazawa trị giá 30 tỉ USD giúp các nước bị khủng hoảng ở Đông á phục hồi kinh tế. Đặc biệt, trong thời gian tham dự cuộc gặp gỡ với các nhà lãnh đạo ASEAN tại Hà Nội vào tháng 12 năm 1998, Thủ tướng K. Obuchi đã có một bài diễn văn trong đó ông nêu lên một số sáng kiến nhằm tăng cường hơn nữa quan hệ Nhật – ASEAN. Các sáng kiến đó bao gồm :

(1) Tăng cường đối thoại và hợp tác trong thế kỷ 21, theo đó các cuộc đối thoại cấp cao sẽ được tổ chức thường xuyên và Nhật sẽ tài trợ cho việc tổ chức Hội nghị tư vấn Nhật – ASEAN tầm nhìn 2020;

(2) Hợp tác để giải quyết cuộc khủng hoảng kinh tế châu á, theo đó Nhật sẽ nhanh chóng phục hồi nền kinh tế của mình và hợp tác giúp các nước châu á phục hồi kinh tế đặc biệt trong các lĩnh vực phát triển cơ sở hạ tầng, nhân lực, tài chính và công nghiệp chế biến;

(3) Hợp tác để giải quyết những vấn đề liên quan đến an ninh con người như xây dựng mạng lưới an toàn xã hội và giải quyết các vấn đề liên quan đến môi trường, buôn bán và sử dụng ma túy, tội phạm có tổ chức ; …

(4) Thúc đẩy đối ngoại giữa các trí thức và giao lưu văn hóa.

Tuy không đưa ra những vấn đề về tư duy chiến lược như học thuyết Fukuda trước đây, nhưng so với học thuyết R. Hashimoto năm 1997, học thuyết K. Obuchi lần này có nhiều điểm mới và chú trọng không chỉ “phần cứng” về tài chính tiền tệ mà còn nhấn mạnh đến những vấn đề “phần mềm” như vấn đề an ninh con người và giao lưu trí thức một cách cụ thể. Với học thuyết K. Obuchi, Nhật Bản tỏ rõ quyết tâm đóng một vai trò lớn hơn trong khu vực và điều này được các nước ASEAN hoan nghênh.

Quan hệ Nhật Bản với các nước lớn

Có thể nói những điều chỉnh trong quan hệ Trung – Mỹ từ 1997 đã bắt đầu có tác động rõ đến Nhật Bản, đặc biệt là trong nửa đầu năm 1998. Chuyển thăm Trung Quốc của B. Cliton và việc Mỹ, Trung Quốc gần như phối hợp với nhau trong việc chỉ trích Nhật Bản về các chính sách kinh tế của nước này đã tạo nên một cảm giác lo ngại cho các nhà lãnh đạo Nhật. Không phải ngẫu nhiên mà cựu Thủ tướng Nhật Hosokawa viết một bài đăng trên tạp chí Foreign Affairs của Mỹ, trong đó ông cho rằng Nhật nên đóng một vai trò tích cực hơn nữa trong mối liên minh này1. Một nhà phân tích quốc tế hàng đầu của Nhật, ông Funabashi trong một bài viết cho tờ Foreign Affairs cũng cho rằng việc bộ trưởng tài chính Mỹ Rubin ca ngợi Trung Quốc hết lời vì nước này không phá giá đồng tiền nhân dân tệ trong khi ra sức chỉ trích Nhật Bản là một việc làm tổn hại đến quan hệ Nhật – Mỹ2. Trước tình hình này Nhật Bản đã có những bước đi khá rõ nét để cải thiện vị trí của mình mà việc đưa ra học thuyết K. Obuchi là một biểu hiện.

1 Foreign Affairs, 6/98

Foreign Affairs 11/12 98

Quan hệ Nhật – Hàn Quốc cũng có tiến bộ đáng kể với chuyến thăm Nhật Bản tháng 10/98 của Tổng thóng Hàn Quốc. Lần đầu tiên, Nhật Bản đã xin lỗi bằng văn bản về những tội ác mà quân đội Nhật gây ra cho nhân dân Hàn Quốc trong quá khứ. Chuyến đi này được dư luận đánh giá là bước đột phá dẫn đến những thay đổi về chất trong quan hệ Nhật – Hàn, theo đó những vấn đề quá khứ sẽ không còn là lực cản lớn trong việc phát triển mối quan hệ toàn diện giữa hai quốc gia ở Đông Bắc á này.

Quan hệ Nhật – Nga cũng có một số đột phá trong vấn đề biên giới theo đó Nhật không đòi Nga phải trả lại 4 hòn đảo phía Bắc mà chỉ yêu cầu hai nước hoạch định lại biên giới ở khu vực này. Có khả năng Nhật sẽ không yêu cầu lấy lại cả 4 đảo mà chỉ đòi một hoặc hai đảo và sẽ có biện pháp cùng quản lý, khai thác với Nga. Để đổi lại, Nhật sẽ giúp Nga về vốn và kỹ thuật. Nếu tình hình nội bộ Nga không có biến động lớn, có triển vọng đến năm 2000 hai nước sẽ giải quyết xong vấn đề lãnh thổ và ký được hiệp ước hòa bình hữu nghị.

Tuy nhiên, quan hệ Nhật – Trung trong năm qua phát triển không xuôn sẻ mặc dù có chuyến đi thăm Nhật của Chủ tịch Giang Trạch Dân. Trong chuyến thăm này, Nhật đã không nhượng bộ với những đòi hỏi của Trung Quốc về vấn đề lịch sử (xin lỗi bằng băn bản về những việc Nhật đã làm trong chiến tranh thế giới thứ hai ở Trung Quốc) và Đài Loan. Ngoài nhân tố nội bộ, những động thái trong quan hệ Mỹ – Trung có thể cũng đóng một vai trò có ý nghĩa đối với thái độ cứng rắn này của Nhật. Với việc trở lại chính trường của Ozawa, một người chủ trương Nhật Bản phải đóng một vai trò quốc tế tích cực và to lớn hơn, có thể thấy rằng chính sách đối ngoại của Nhật trong năm tới sẽ có thay đổi đáng lưu ý.

1999 tiếp tục là một năm đầy khó khăn đối với nước Nhật. Những cơ cầu, thể chế giúp Nhật vươn lên thành một cường quốc kinh tế số hai trên thế giới đã không còn phát huy tác dụng, thậm chí còn trở thành lực cản trong quá trình phát triển của nước này. Việc cải cách, xây dựng lại nước Nhật là điều hiển nhiên và đã có sự nhất trí cao trong nước về vấn đề này. Nhưng cải cách như thế nào và tốc độ của cải cách nhanh hay chậm là điều còn chưa rõ ràng. Tuy đứng trước những thách thức to lớn như vậy, nhưng tiềm lực của Nhật Bản là rất lớn và lịch sử đã cho thấy khi đã tìm được một lối đi thích hợp, Nhật Bản sẽ thay đổi rất nhanh chóng./.

103 thoughts on “Số 27 – Nhật Bản năm 1998

  1. Raymundo Kuck says:

    Hi, I think your site might be having browser compatibility issues. When I look at your website in Safari, it looks fine but when opening in Internet Explorer, it has some overlapping. I just wanted to give you a quick heads up! Other then that, fantastic blog!

  2. check out the post right here says:

    Whats up this is kinda of off topic but I was wondering if blogs use WYSIWYG editors or if you have to manually code with HTML. I’m starting a blog soon but have no coding know-how so I wanted to get guidance from someone with experience. Any help would be greatly appreciated!

  3. blog says:

    you are actually a good webmaster. The web site loading velocity is amazing. It seems that you are doing any distinctive trick. Moreover, The contents are masterpiece. you’ve performed a fantastic process on this subject!

  4. best site says:

    It’s really a cool and useful piece of information. I am happy that you simply shared this useful information with us. Please keep us informed like this. Thanks for sharing.

  5. source says:

    Awsome article and straight to the point. I am not sure if this is really the best place to ask but do you people have any ideea where to employ some professional writers? Thanks in advance 🙂

  6. full report says:

    I have read some just right stuff here. Certainly price bookmarking for revisiting. I wonder how much effort you place to make such a wonderful informative web site.

  7. Abogados De Accidentes Auto Mesquite Texas says:

    I not to mention my pals appeared to be taking note of the excellent ideas from your web site and so instantly I had an awful feeling I had not thanked you for them. These young men are already as a result excited to study them and already have seriously been taking pleasure in these things. Thanks for indeed being so considerate and then for opting for such good subjects most people are really wanting to discover. My personal sincere apologies for not expressing gratitude to you earlier.

  8. this hyperlink says:

    Those are yours alright! . We at least need to get these people stealing images to start blogging! They probably just did a image search and grabbed them. They look good though!

  9. Todd Snively says:

    I discovered your blog site on google and examine a couple of of your early posts. Continue to maintain up the excellent operate. I simply extra up your RSS feed to my MSN News Reader. In search of ahead to reading extra from you in a while!…

  10. here says:

    Way cool, some valid points! I appreciate you making this article available, the rest of the site is also high quality. Have a fun.

  11. Online Kaufen says:

    I have recently started a website, the information you offer on this website has helped me tremendously. Thanks for all of your time & work.

  12. Acquistare Melanotan 2 says:

    I have been absent for a while, but now I remember why I used to love this site. Thank you, I will try and check back more frequently. How frequently you update your site?

  13. pages says:

    I do believe all of the ideas you have introduced to your post. They’re very convincing and can definitely work. Nonetheless, the posts are very brief for starters. May you please extend them a bit from subsequent time? Thank you for the post.

  14. sibutramin kaufen says:

    That is the fitting blog for anybody who desires to seek out out about this topic. You notice a lot its virtually hard to argue with you (not that I really would need…HaHa). You undoubtedly put a brand new spin on a topic thats been written about for years. Great stuff, simply nice!

  15. look at this website says:

    The other day, while I was at work, my sister stole my iPad and tested to see if it can survive a thirty foot drop, just so she can be a youtube sensation. My iPad is now destroyed and she has 83 views. I know this is completely off topic but I had to share it with someone!

  16. look at this says:

    I together with my friends were found to be viewing the good helpful hints found on your site and all of the sudden developed a terrible feeling I had not thanked you for those techniques. The young men became as a result thrilled to study them and already have absolutely been having fun with these things. Appreciation for simply being well kind and then for using these kinds of notable topics millions of individuals are really desirous to know about. Our own sincere apologies for not expressing appreciation to you sooner.

  17. Workshop high tea maken says:

    Hey, you used to write wonderful, but the last few posts have been kinda boring… I miss your super writings. Past few posts are just a little bit out of track! come on!

  18. from this source says:

    Thank you, I’ve recently been looking for information about this subject for ages and yours is the greatest I have discovered till now. But, what about the conclusion? Are you sure about the source?

  19. read more says:

    I¦ve learn several excellent stuff here. Certainly price bookmarking for revisiting. I wonder how much effort you put to make any such great informative web site.

  20. her response says:

    Very interesting information!Perfect just what I was searching for! “Some people don’t get it when I’m being sarcastic.” by Leonardo DiCaprio.

  21. find here says:

    hi!,I really like your writing very much! share we keep in touch extra about your post on AOL? I need a specialist in this house to solve my problem. Maybe that is you! Having a look forward to look you.

  22. visit this site says:

    I have recently started a web site, the information you offer on this website has helped me greatly. Thanks for all of your time & work. “The very ink with which history is written is merely fluid prejudice.” by Mark Twain.

  23. bandar togel says:

    An attention-grabbing dialogue is worth comment. I believe that it is best to write extra on this topic, it might not be a taboo subject but typically people are not sufficient to speak on such topics. To the next. Cheers

  24. Charlottesville roofing contractors says:

    Howdy very cool web site!! Guy .. Excellent .. Superb .. I will bookmark your site and take the feeds additionally…I’m happy to find so many useful info right here in the publish, we want develop more techniques on this regard, thank you for sharing. . . . . .

  25. real estate agent Olympia says:

    Hi! I know this is kinda off topic however , I’d figured I’d ask. Would you be interested in trading links or maybe guest writing a blog article or vice-versa? My site addresses a lot of the same subjects as yours and I think we could greatly benefit from each other. If you’re interested feel free to shoot me an email. I look forward to hearing from you! Fantastic blog by the way!

  26. homes for sale Greensboro says:

    Hi there! I could have sworn I’ve been to this blog before but after reading through some of the post I realized it’s new to me. Anyhow, I’m definitely happy I found it and I’ll be book-marking and checking back frequently!

  27. photo studio Brooklyn says:

    I’m impressed, I need to say. Really hardly ever do I encounter a weblog that’s both educative and entertaining, and let me tell you, you’ve gotten hit the nail on the head. Your concept is outstanding; the issue is one thing that not sufficient people are speaking intelligently about. I am very glad that I stumbled throughout this in my search for something regarding this.

  28. more says:

    Hello my friend! I wish to say that this article is awesome, nice written and include almost all important infos. I would like to see more posts like this.

  29. Click Here says:

    Hello would you mind sharing which blog platform you’re working with? I’m planning to start my own blog in the near future but I’m having a hard time selecting between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal. The reason I ask is because your design seems different then most blogs and I’m looking for something unique. P.S Sorry for getting off-topic but I had to ask!

  30. you could try here says:

    I have been browsing online greater than three hours lately, yet I never found any fascinating article like yours. It?¦s pretty worth sufficient for me. In my view, if all web owners and bloggers made just right content material as you probably did, the net will likely be much more helpful than ever before.

  31. extra resources says:

    Hello! I know this is somewhat off topic but I was wondering which blog platform are you using for this site? I’m getting tired of WordPress because I’ve had problems with hackers and I’m looking at options for another platform. I would be awesome if you could point me in the direction of a good platform.

  32. ici says:

    This is really interesting, You’re a very skilled blogger. I’ve joined your rss feed and look forward to seeking more of your fantastic post. Also, I have shared your web site in my social networks!

  33. Accountants Taunton says:

    I genuinely enjoy examining on this web site, it has got good articles. “One should die proudly when it is no longer possible to live proudly.” by Friedrich Wilhelm Nietzsche.

  34. lesptitutos.fr says:

    I’m impressed, I must say. Actually rarely do I encounter a blog that’s both educative and entertaining, and let me tell you, you’ve gotten hit the nail on the head. Your idea is outstanding; the difficulty is something that not sufficient persons are talking intelligently about. I’m very pleased that I stumbled across this in my seek for one thing regarding this.

  35. LED EInbaustrahler DALI says:

    Good web site! I really love how it is simple on my eyes and the data are well written. I’m wondering how I might be notified whenever a new post has been made. I have subscribed to your RSS feed which must do the trick! Have a great day!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

TIN TỨC CÙNG CHUYÊN MỤC

THÔNG TIN MỚI ĐƯA KHÁC