Số 30 - Phát biểu của Phó Thủ tướng Nguyễn Mạnh Cầm tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 32

Phát biểu của Phó Thủ tướng Nguyễn Mạnh Cầm tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 32

Tác giả: Nguyễn Mạnh Cầm

Thưa Ngài Chủ tịch,

Thưa Hoàng thân và các bạn đồng nghiệp,

Thưa Quí Bà, Quí Ông.

Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đối với Chính phủ và Nhân dân Xinh-ga-po về lòng mến khách hào hiệp dành cho Đoàn chúng tôi và về sự sắp xếp tuyệt vời cho Hội nghị chúng ta.

Cùng với các đồng nghiệp, tôi xin chân thành cám ơn Ngài Thủ tướng Go Chock Tong về bài phát biểu khai mạc quan trọng, định hướng cho các cuộc thảo luận của chúng ta, động viên chúng ta phấn đấu không ngừng cho sự đoàn kết, hợp tác vì một ASEAN hoà bình, ổn định và phát triển đồng đều, góp phần vào hoà bình, ổn định và phát triển của khu vực Châu A' - Thái Bình Dương và thế giới.

Tôi nhiệt liệt chúc mừng ngài S. Jayakuma, Bộ trưởng Ngoại giao Xing-ga-po nhân dịp Ngài được nhất trí bầu làm Chủ tịch Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 32 và tin tưởng chắc chắn rằng, dưới sự chủ trì đầy kinh nghiệm và năng động của Ngài, Hội nghị của chúng ta sẽ thành công tốt đẹp.

Chúng tôi nhiệt liệt chúc mừng và hoan nghênh Đoàn đại biểu Chính phủ Vương quốc Campuchia do Ngài Bộ trưởng Cao cấp, Bộ trưởng Ngoại giao và Hợp tác Quốc tế Hồ Nam Hồng dẫn đầu, lần đầu tiên chính thức tham dự Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN. Việc Campuchia trở thành thành viên chính thức của ASEAN đã hoàn tất quá trình mở rộng ASEAN bao gồm tất cả các nước ở khu vực, biến thành hiện thực ước nguyện được ấp ủ từ lâu về một ASEAN của Đông Nam A', do Đông Nam A' và vì Đông Nam A'. Một ASEAN-10 với tài nguyên đa dạng, phong phú, thị trường rộng lớn, đặc biệt là những con người năng động, giàu tiềm năng sáng tạo là một nhân tố quan trọng cho sự phát triển và phồn vinh của mỗi nước cũng như của khu vực.

Thưa Ngài Chủ tịch,

Thưa Quí Bà, Quí Ông,

Hội nghị của chúng ta diễn ra trong bối cảnh tình hình quốc tế và khu vực có những diễn biến phức tạp mới. Cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính khu vực tuy đã chững lại nhưng việc phục hồi còn là một quá trình; trong khi đó những vấn đề tồn tại ở khu vực tiếp tục gây lo ngại. Cuộc khủng hoảng trên bán đảo Ban - Căng làm cho quan hệ quốc tế trở nên phức tạp, đe dọa sự ổn định của thế giới ngay trước ngưỡng cửa của thế kỷ 21, khi loài người đều ước nguyện muốn có một thế giới hoà bình, ổn định, tôn trọng chủ quyền của các quốc gia và lợi ích của các dân tộc để có một cơ hội mở rộng hợp tác, phát triển phồn vinh.

Trong bối cảnh đó, bên cạnh những thuận lợi cơ bản, chúng ta cần nhận thức rõ những thách thức đang đặt ra để từ đó xác định rõ đường hướng phát triển tương lai cũng như các bước đi thích hợp của Hiệp hội.

Thành công rực rỡ của Cấp cao VI ở Hà Nội chứng minh hùng hồn rằng ASEAN nhất định sẽ vượt qua khó khăn, củng cố đoàn kết và tăng cường hợp tác, khôi phục lòng tin của cộng đồng quốc tế. Tuy nhiên, ASEAN vẫn còn đứng trước không ít thách thức.

Một là, làm thế nào để đóng góp nhiều hơn nữa vào việc duy trì hoà bình, ổn định vững chắc ở khu vực, nhất là trước các diễn biến phức tạp của tình hình thế giới và khu vực.

Hai là, làm thế nào để nhanh chóng khắc phục tác động tiêu cực khác nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính, bảo đảm khôi phục sự phát triển kinh tế cao và sự ổn định chính trị xã hội, tăng cường ý chí tự lực, tự cường quốc gia và khu vực.

Ba là, làm thế nào để duy trì đoàn kết, nhất trí, bảo đảm sự phát triển đồng đều, nhất là trong bối cảnh ASEAN mở rộng.

Bốn là, làm thế nào tiếp tục duy trì và nâng cao vị thế, vai trò của ASEAN tại các diễn đàn khu vực và quốc tế, nhất là trong ARF.

Năm là, trước những thách thức, đòi hỏi của tình hình mới, bộ máy, lề lối làm việc của ASEAN, kể cả Ban thư ký ASEAN, cũng như trong quan hệ với các nước đối thoại, cần được cải tiến thế nào để nâng cao tính hiệu quả của các hoạt động .

Trong quá trình phấn đấu vượt qua những thách thức này để vững bước tiến vào tương lai, chúng ta rất may mắn có được "Tầm nhìn 2020", "Tuyên bố Hà Nội", "Chương trình Hành động Hà Nội" cùng các quyết định quan trọng khác của Cấp cao ASEAN -VI, làm kim chỉ nam cho hiện tại và cả cho tương lai trong quan hệ hợp tác giữa chúng ta với nhau cũng như trong quan hệ giữa chúng ta với các nước bên ngoài. Theo nhận thức của chúng tôi, điều có ý nghĩa quan trọng hàng đầu là cần tập trung mọi nỗ lực vào việc củng cố và tăng cường hơn nữa tình đoàn kết, sự hợp tác trong ASEAN trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của Hiệp hội đặc biệt là nguyên tắc nhất trí và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, "thống nhất trong đa dạng". Đồng thời, cần dành ưu tiên cao cho việc thực hiện một cách có hiệu quả Chương trình Hành động Hà Nội và các quyết định liên quan của Cấp cao ASEAN -VI, trong đó có việc bảo đảm sự phát triển bền vững và đồng đều, tạo điều kiện cho nhau cùng phát triển với phương châm "Một nước phát triển tạo điều kiện cho cả khu vực phát triển; khu vực phát triển tạo thuận lợi cho từng nước phát triển", nhằm xây dựng ASEAN thành "một nhóm hài hoà các dân tộc Đông Nam A', mở rộng với bên ngoài, sống trong hoà bình, ổn định và thịnh vượng, gắn bó với nhau bằng quan hệ đối tác trong phát triển năng động và trong một cộng đồng các xã hội đùm bọc lẫn nhau".

Để tăng cường hơn nữa đoàn kết, thống nhất và nâng cao hiệu quả hợp tác trong tình hình mới, nên chăng cần có những biện pháp tích cực, năng động hơn nữa nhằm tăng cường hiểu biết và tin cậy lẫn nhau như "lập đường dây nóng" các cấp, trước hết là giữa lãnh đạo cấp cao các nước ASEAN; tăng cường các chuyến thăm làm việc không chính thức của Lãnh đạo cấp cao và của những người phụ trách các Bộ, các ngành để thúc đẩy quan hệ, kịp thời xử lý những vấn đề nảy sinh; tăng cường giao lưu giữa thế hệ trẻ - tương lai của ASEAN. Đồng thời, cần duy trì và phát huy phương cách ASEAN trong việc giải quyết các tranh chấp còn tồn tại và không để xẩy ra những tranh chấp mới giữa chúng ta với nhau. Để làm được việc đó, cần sớm hoàn thành quy chế hoạt động của Hội đồng Tối cao theo quy định của Hiệp ước TAC để nhanh chóng đưa Hội đồng vào hoạt động; tăng cường hiệp thương để có được lập trường thống nhất trên các vấn đề khu vực và quốc tế; đẩy mạnh sự phối hợp và hỗ trợ nhau trong quá trình hội nhập khu vực và thế giới, xử lý những tác động tiêu cực của toàn cầu hoá.

Thưa Ngài Chủ tịch,

Thưa Quý Bà, Quý Ông,

Như đã trình bày ở trên, để ASEAN có thể vượt qua được các khó khăn, thách thức vững bước tiến vào thế kỷ 21, thực hiện các mục tiêu cao cả của tầm nhìn 2020 và Chưng trình Hành động Hà Nội, một điều kiện thiết yếu có ý nghĩa sống còn là phải có một môi trường hoà bình, ổn định ở khu vực. Mặc dầu nhìn chung hoà bình, ổn định, hợp tác để phát triển vẫn là xu thế chủ đạo ở khu vực Châu A' - Thái Bình Dương, nhưng một số phát triển gần đây ở khu vực cần được quan tâm xử lý.

Về Biển Đông, rất tiếc rằng vẫn xảy ra những sự cố đáng ngại có thể gây mất ổn định. Việt Nam cho rằng, những tranh chấp ở Biển Đông cần phải được giải quyết chỉ bằng biện pháp hoà bình, thông qua thương lượng tay đôi về nhiều bên giữa các bên liên quan, trên cơ sở triệt để tôn trọng luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 và Tuyên bố ASEAN về Biển Đông năm 1992. Trong khi nỗ lực tìm giải pháp cơ bản, lâu dài, điều thiết yếu là các bên liên quan cần hết sức tự kiềm chế, không làm bất cứ điều gì gây cho tình hình thêm phức tạp, tích cực thực hiện những biện pháp xây dựng lòng tin để bảo đảm hoà bình, ổn định khu vực. Trên tình thần đó, chúng tôi cho rằng, việc sớm hình thành bộ luật ứng xử khu vực ở Biển đông như Hội nghị cấp cao Hà Nội đã đề ra là một biện pháp xây dựng lòng tin hữu ích ở khu vực.

Hoà bình, ổn định trên Bán đảo Triều Tiên liên quan trực tiếp đến hòa bình, ổn định ở Châu A'- Thái Bình Dương, kể cả Đông Nam A'. Việt Nam ủng hộ mọi biện pháp và nỗ lực hoà bình nhằm thúc đẩy đối thoại, hoà giải và hợp tác trên bán đảo Triều Tiên, góp phần bảo đảm hoà bình, ổn định lâu dài ở khu vực; ủng hộ nguyện vọng của nhân dân trên Bán đảo Triều Tiên về hoà bình, thống nhất nước nhà.

Chúng tôi mong rằng tình hình ở khu vực Kashmir sẽ sớm đi vào ổn định. Hiệp định Simla 1972 và Tuyên bố Lahore 1999 cần được tôn trọng, vì lợi ích của nhân dân hai nước Â'n Độ và Pakistan, vì hoà bình, ổn định và phát triển ở khu vực và thế giới.

Chúng tôi rất lấy làm lo ngại về những hậu quả nghiêm trọng mà cuộc khủng hoảng Kosovo gây ra đối với khu vực và thế giới. Chúng tôi hoan nghênh các nỗ lực, đặc biệt thông qua Liên Hợp Quốc để giải quyết hoà bình các vấn đề Kosovo và kêu gọi các bên liên quan hợp tác với Liên Hợp Quốc trong việc khôi phục hoà bình, ổn định ở Kosovo, bảo đảm lợi ích chính đáng của các dân tộc trong Liên bang Nam Tư. Cùng với các dân tộc yêu chuộng hoà bình và công lý trên thế giới, chúng tôi mong mỏi tình hình sớm đi vào ổn định để nhân dân Nam Tư có điều kiện khôi phục và xây dựng lại đất nước.

Thưa Ngài Chủ tịch,

Thưa Quý Bà, Quý Ông.

Tại Hội nghị AMM-31, khi đề cập đến cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính và khả năng đối phó với ASEAN, chúng ta đã bày tỏ niềm tin rằng ASEAN nói chung và các nước thành viên nói riêng nhất định sẽ vượt qua các thử thách, khó khăn trước mắt, lấy lại đà phát triển năng động của mình. Niềm tin đó lại được củng cố thêm với thành công to lớn của Hội nghị Cấp cao lần thứ 6. Tại đây, các nhà lãnh đạo ASEAN đã khẳng định ý chí và cam kết của mình. Thực hiện các quyết định trên, bằng nỗ lực của mỗi nước cũng như của cả Hiệp hội, chúng ta có thể khẳng định đánh giá chung của các nhà kinh tế quốc tế và khu vực là thời kỳ xấu nhất đã qua, ASEAN đã bước đầu phục hồi kinh tế, thậm chí nhanh hơn dự kiến trên một số lĩnh vực. Xét từ góc độ nào đó, cuộc khủng hoảng đã cho chúng ta nhiều bài học kinh nghiệm bổ ích về phát huy nội lực của từng nước và của khu vực, điều hành và quản lý kinh tế vĩ mô, theo dõi các dòng vốn ngắn hạn, quản lý các ngân hàng thương mại tư nhân, cũng như về sự hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau để vượt qua khủng hoảng. Trong các nỗ lực này, chúng ta cũng đánh giá cao sự hợp tác, giúp đỡ của Nhật Bản, Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa và các thể chế tiền tệ quốc tế và khu vực, nhất là Ngân hàng Phát triển Châu A' giúp lập Cơ chế theo dõi tình hình (ASP). Chúng ta hoan nghênh Ban Thư ký ASEAN đã có nhiều cố gắng trong việc thực hiện các quyết định cuả Cấp cao VI, đã tổ chức thành công Diễn đàn Hợp tác Phát triển ASEAN (ADCF) tháng 5-1999 tại Gia-các-ta để giới thiệu với cộng đồng quốc tế về HPA. Tuy nhiên, chúng ta cần nỗ lực hơn nữa và có những biện pháp cụ thể để sớm biến các quyết định trên thành hiện thực.

Trong các cố gắng và biện pháp nhằm khắc phục tác động nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng khu vực phải nói đến việc lập "mạng lưới an ninh xã hội" trong đó trọng tâm là xoá đói giảm nghèo, tạo công ăn việc làm và thúc đẩy phát triển nông nghiệp và nông thôn trong từng quốc gia cũng như trên bình diện khu vực. Theo đó, chúng tôi hoan nghênh việc thông qua Kế hoạch Hành động của ASEAN về phát triển nông thôn và xoá đói nghèo , cũng như các nỗ lực hợp tác của các nước nhằm thúc đẩy phát triển và các tiểu vùng, nhất là khu vực liên quốc gia dọc Hành lang Đông - Tây ở lưu vực Mê-công (WEC). Trên tinh thần đó, chúng tôi mong cuộc họp cấp Bộ trưởng về hợp tác phát triển lưu vực Mê-công và ASEAN (AMBDC) sẽ sớm được triệu tập và đề nghị sớm thành lập Nhóm công tác nhằm xây dựng một chương trình phát triển tổng thể ở khu vực Hành lang Đông Tây (WEC). Đây là vấn đề rất quan trọng cần được ưu tiên triển khai sớm.

Thưa Ngài chủ tịch,

Thưa Quý Bà, Quý Ông.

Là một bộ phận không thể tách rời của khu vực, Việt Nam cũng bị tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính, chủ yếu trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp của nước ngoài, và lĩnh vực thị trường, xuất khẩu. Tuy nhiên, nhờ cố gắng cao phát huy tối đa nội lực, đi đôi với mở rộng hợp tác với bên ngoài, tranh thủ sự giúp đỡ của các nước trong đó có các nước ASEAN và các tổ chức quốc tế và khu vực, Việt Nam đã hạn chế được tác động của khủng hoảng, giữ vững ổn định chính trị, kinh tế , xã hội, và tiếp tục có bước phát triển trên nhiều mặt, đạt tốc độ tăng trưởng GDP 5,83% năm 1998. Gần đây, Chính phủ chúng tôi đã thực hiện nhiều biện pháp mới nhằm khuyến khích nội lực, tạo môi trường thuận lợi hơn cho đầu tư của nước ngoài, đẩy mạnh đổi mới và cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước, đẩy mạnh xuất khẩu, cải cách các thể chế tài chính, ngân hàng.

Tuy nhiên, chúng tôi còn phải nỗ lực hơn nhiều để khắc phục khó khăn, duy trì và nâng cao tốc độ tăng trưởng, nhằm thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh, góp phần vào phát triển ở khu vực và thế giới. Chúng tôi rất mong đợi sự hợp tác chặt chẽ của các nước bạn trong Hiệp hội Đông Nam A'.

Thưa Ngài Chủ tịch,

Thưa Quý Bà, Quý Ông,

Nhìn lại 32 năm tồn tại và phát triển của Hiệp hội, với những thành tựu to lớn và nền tảng vững chắc đã đạt được, chúng ta có đủ cơ sở để tin tưởng vững chắc rằng, với ý chí quyết tâm mạnh mẽ, đoàn kết một lòng, cùng nhau phấn đấu vượt qua mọi khó khăn, thách thức, ASEAN sẽ không ngừng phát triển, lạc quan vững bước tiến vào thế kỷ tới, thực hiện thành công các mục tiêu cao cả nêu trong Tuyên bố Hà Nội và Chương trình Hành động Hà Nội, thực hiện Tầm nhìn 2020, góp phần vào sự nghiệp hoà bình và phát triển của khu vực và thế giới.

Tương lai của ASEAN là sán lạn.

Xin chân thành cám ơn quí vị.