Số 36 – Về kế hoạch triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia (NMD) của Mỹ

Về kế hoạch triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia (NMD) của Mỹ

Tác giả: Lê Linh Lan.

Chiến tranh lạnh kết thúc, tiến trình toàn cầu hoá dẫn tới tình trạng phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế ngày càng tăng khiến người ta hy vọng về một kỷ nguyên hoà bình và phát triển kinh tế. Tuy nhiên, xung đột khu vực và các vấn đề an ninh tiềm tàng vẫn điểm những nét u ám trên bức tranh toàn cảnh an ninh thế giới trong thế kỷ 21. Bên cạnh đó, kế hoạch triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia của Mỹ lại làm người ta liên tưởng tới “chiến tranh giữa các vì sao” do Tổng thống Reagan chủ xướng đầu thập kỷ 80, trong giai đoạn chạy đua vũ trang căng thẳng thời kỳ chiến tranh lạnh. Cuộc tranh luận về kế hoạch này đang tiếp diễn ở Mỹ. Quốc hội Mỹ đã bày tỏ sự ủng hộ đối với nó khi thông qua Đạo luật Phòng thủ tên lửa quốc gia (National Missile Defense Act) năm 1999 cho phép Mỹ triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa để bảo vệ toàn bộ lãnh thổ Mỹ ngay khi điều kiện kỹ thuật cho phép. Tháng 7/1999, Tổng thống Clinton đã ký Luật phòng thủ tên lửa quốc gia hạn chế và quyết định tăng chi phí quốc phòng, trong đó 11 tỷ USD dành cho chương trình nghiên cứu và thử nghiệm hệ thống NMD. Tuy nhiên, sau khi cân nhắc tính toán mức độ mối đe doạ cũng như tác động của việc triển khai NMD lên vấn đề kiểm soát vũ khí hạt nhân và quan hệ Mỹ – Nga, đối tác chủ yếu trong vấn đề này, ngày 1/9/2000, Clinton tuyên bố hoãn đưa ra quyết định triển khai hệ thống NMD. Như vậy, vị Tổng thống thứ 43 của Mỹ sẽ phải đưa ra một quyết định an ninh quốc gia vô cùng quan trọng không chỉ đối với nước Mỹ, mà đối với cả an ninh thế giới và khu vực châu A’ – Thái Bình dương.

Khái quát lịch sử vấn đề phòng thủ tên lửa:

Ngay từ thập kỷ đầu chiến tranh lạnh, cả hai siêu cường Mỹ và Liên Xô đã có những nỗ lực nghiên cứu và phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa. Hiện nay, việc nghiên cứu và phát triển hệ thống này đang trong giai đoạn thứ 3. Giai đoạn 1 vào cuối những năm 50 và 60, đặc biệt từ sau khi Liên Xô phóng thành công vệ tinh Sputnik năm 1957 và Mỹ mất thế bất khả xâm phạm chiến lược. Cùng với việc tăng cường chạy đua hạt nhân, Mỹ cũng bắt đầu thúc đẩy việc nghiên cứu phòng thủ tên lửa. Dưới chính quyền Johnson và Nixon, Mỹ đã nghiên cứu những kỹ thuật phòng thủ tên lửa như Sentinel và Safeguard. Đến cuối những năm 60 và đầu 70, nhận rõ thế và lực của mình suy yếu tương đối, Nixon đã có điều chỉnh chính sách lớn, cấu kết với Trung Quốc để rút khỏi chiến tranh Việt Nam và đẩy mạnh hoà hoãn với Liên Xô. Năm 1972, Mỹ và Liên Xô ký kết Hiệp ước chống tên lửa đạn đạo (ABM). Để duy trì thế răn đe hạt nhân và hạn chế chạy đua vũ trang hạt nhân, hai siêu cường hạt nhân đã cam kết giữ khả năng phòng thủ tên lửa của mình ở mức tối thiểu. Điều 1 Hiệp ước ABM cấm các bên triển khai hệ thống chống tên lửa đạn đạo để bảo vệ lãnh thổ của mình. Điều 3 cho phép mỗi bên triển khai hệ thống phòng thủ hạn chế chỉ ở một địa điểm.

Giai đoạn 2 vào những năm 80 với Sáng kiến phòng thủ chiến lược (SDI) hay còn gọi là “chiến tranh giữa các vì sao” năm 1983 của Reagan. SDI là kế hoạch xây dựng một hệ thống phòng thủ tên lửa vũ trụ để phát hiện, đánh chặn và tiêu diệt hàng nghìn tên lửa mang đầu đạn hạt nhân của Liên Xô. SDI cũng nằm trong kế hoạch của Reagan nhằm kích thích nhu cầu trong nước bằng việc tăng chi chí quân sự. Reagan tăng 40% chi phí quốc phòng từ năm 1980 đến 1984 (1100 tỷ lên tới 1500 tỷ). Mặc dù chính quyền Reagan đã tiêu phí hàng chục tỷ USD vào SDI, cho đến cuối nhiệm kỳ 2 của Reagan, bằng chứng cho thấy kế hoạch này không khả thi về mặt kỹ thuật. Hoà hoãn Mỹ-Xô từ giữa những năm 80 làm cho kế hoạch SDI không còn chiếm ưu tiên trong chính sách của Mỹ.

Giai đoạn hiện nay và là giai đoạn thứ ba có thể tính từ cuộc Chiến tranh vùng Vịnh 1991. Việc Iraq dùng tên lửa Scud B tấn công lực lượng của Mỹ và đồng minh ở Saudia Arabia và Israel làm cho nước Mỹ thay đổi cơ bản nhận thức về mối đe doạ. Chính giới Mỹ đặc biệt là giới quân sự Mỹ cho rằng Mỹ cần phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa để đối phó với những mối đe doạ tên lửa khu vực chứ không phải mối đe doạ hạt nhân ở quy mô lớn của Liên Xô. Thực tế chỉ có 9% tên lửa đánh chặn Patriot thành công trong việc đánh chặn Scud của Iraq (lúc đầu Bush tuyên bố 90%) đã tạo ra một sự nhất trí về việc tăng cường nghiên cứu và triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa chiến trường. Hai Viện Quốc hội Mỹ đã thông qua Luật Phòng thủ tên lửa 1991 với đa số áp đảo.

Nguồn gốc vấn đề phòng thủ tên lửa cho thấy rõ chính sách nhất quán của Mỹ từ thời kỳ chiến tranh lạnh đến nay là Mỹ luôn tìm kiếm ưu thế chiến lược đối với Liên Xô và các cường quốc hạt nhân khác, khống chế đồng minh để thực hiện mưu đồ bá chủ thế giới. Tuy nhiên, tuỳ tình hình tương quan lực lượng mà Mỹ có điều chỉnh chiến lược linh hoạt nhằm củng cố và duy trì sức mạnh và vị trí của mình. Khi nước Mỹ suy yếu tương đối như vào những năm 70, Mỹ có nhu cầu và tìm kiếm hoà hoãn với Liên Xô để tránh đi đến phá sản. Vì vậy, mặc dù vẫn còn ấp ủ việc triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa, Mỹ đã phải ký hiệp ước ABM với Liên Xô. Khi tương quan lực lượng, môi trường chiến lược và nhận thức đe doạ thay đổi, Mỹ lại làm sống lại kế hoạch này ở hình thức này hay hình thức khác. Trở ngại lớn nhất cho đến nay chưa vượt qua được chính là vấn đề kỹ thuật. Theo nhiều ước tính, tổng chi phí cho việc nghiên cứu và phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo đến nay đã hơn 100 tỷ (có số liệu 120 tỷ) mà kế hoạch này vẫn chưa cho thấy dấu hiệu khả thi về mặt kỹ thuật.

Kế hoạch triển khai NMD: cơ sở biện minh và cuộc tranh luận nội bộ Mỹ:

Theo định nghĩa của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ William Cohen: “Nhiệm vụ chủ yếu của hệ thống NMD đang được phát triển là để bảo vệ nước Mỹ – toàn bộ 50 bang của Mỹ – trước một cuộc tấn công hạn chế bằng tên lửa chiến lược đạn đạo có thể từ một nước bất trị”. Hệ thống này dự kiến sẽ sử dụng tên lửa đánh chặn có tốc độ và độ chính xác cao từ mặt đất để phóng những phương tiện huỷ diệt tên lửa bằng cách phá tan chúng thành nhiều mảnh ở bên ngoài khí quyển trái đất trước khi chúng tới được các mục tiêu trên đất Mỹ.

NMD có những điểm khác biệt so với kế hoạch triển khai”Chiến tranh giữa các vì sao” của Reagan trong những năm 80. Điểm khác biệt chủ yếu giữa SDI và NMD hiện nay là SDI dự kiến sẽ là một hệ thống phòng thủ tên lửa vũ trụ với mục đích ngăn chặn một cuộc tấn công hạt nhân ồ ạt của Liên Xô trong khi NMD sẽ là một hệ thống phòng thủ tên lửa mặt đất nhằm bảo vệ nước Mỹ khỏi một cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo hạn chế. Chương trình triển khai NMD dự kiến sẽ bao gồm 2 giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất nhằm triển khai một hệ thống phòng thủ tên lửa hạn chế tại một địa điểm ở Alaska. Giai đoạn thứ hai sẽ bắt đầu từ cuối thập kỷ tới và quy mô hệ thống phòng thủ tên lửa sẽ được tăng gấp đôi và được triển khai tại hai địa điểm trên lãnh thổ Mỹ.

Một số diễn biến trong năm 1998 dường như đã có tác động đáng kể đến việc chính quyền Clinton tiến gần hơn tới việc quyết định triển khai NMD. Việc Â’n Độ và Pakistan tiến hành thử nghiệm hạt nhân tháng 4/1998 đã làm cho Mỹ lo ngại về nguy cơ phổ biến hạt nhân ngày càng tăng. Ngày 15/7/1998, Uỷ ban đánh giá mối đe doạ tên lửa đạn đạo đối với nước Mỹ do Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Donald Rumsfeld làm chủ tịch đã công bố bản báo cáo (thường gọi là báo cáo Rumsfeld) bao gồm những đánh giá và kết luận của Uỷ ban về bản chất, quy mô và khả năng đe doạ an ninh quốc gia của Mỹ từ các nước “bất trị” có tiềm năng phát triển tên lửa đạn đạo. Một trong những kết luận chủ yếu của bản báo cáo này là những mối đe doạ mới từ Bắc Triều Tiên, Iran và Iraq trong vòng 5 năm tới có thể thực sự đe doạ an ninh nước Mỹ. Đánh giá của Uỷ ban độc lập Rumsfeld đã thay đổi đáng kể so với một số đánh giá trước đây cho rằng trong vòng 15 năm tới, Bắc Triều Tiên, Iraq hay một số nước thù địch khác không có khả năng phát triển các loại tên lửa có thể đe doạ lãnh thổ nước Mỹ. Không lâu sau khi báo cáo Rumsfeld được công bố, tháng 8/1998, Bắc Triều Tiên đã bất ngờ phóng thử tên lửa Taepo Dong-1 qua biển Nhật Bản. Sự kiện này dường như khẳng định đánh giá của báo cáo Rumsfeld vì nó cho thấy khả năng triển khai tên lửa đạn đạo xuyên lục địa của Bắc Triều Tiên đã có những bước tiến đáng kể.

Tuy nhiên, cho đến nay, kế hoạch triển khai NMD của chính quyền Clinton chưa có được sự nhất trí chung trong nội bộ nước Mỹ. Y’ kiến phản đối việc triển khai NMD chủ yếu dựa vào một số lý do là hiện thời, hiệu quả công nghệ chưa được kiểm chứng để có thể bảo đảm cho việc phát triển thành công hệ thống NMD. Số khác cho rằng hiện nay nước Mỹ chưa cần một hệ thống như vậy và sẽ chẳng bao giờ cần đến nó trong tương lai. Mối đe doạ từ phía những nước như Bắc Triều Tiên không thực sự nghiêm trọng và cũng khó lý giải được tại sao những nước đó lại phải tấn công nước Mỹ. Chi phí cao dành cho NMD sẽ làm ảnh hưởng đến các ưu tiên quốc phòng khác như để đối phó với mối đe doạ từ khủng bố quốc tế. Triển khai NMD có nghĩa là Mỹ vi phạm Hiệp ước ABM, phá vỡ thế cân bằng chiến lược và tạo ra một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân. Trung Quốc sẽ tăng tốc chương trình phát triển vũ khí hạt nhân của mình.

Ngay trong lực lượng ủng hộ việc triển khai hệ thống NMD, vẫn còn tồn tại những bất đồng lớn về các vấn đề như thời gian triển khai, vấn đề xử lý quan hệ với Nga và việc sửa đổi Hiệp ước ABM. Phái Cộng hoà trong đó có ứng cử viên tổng thống Bush chủ trương càng sớm triển khai hệ thống NMD càng tốt, bất chấp việc đạt được thoả thuận với Nga về việc sửa đổi Hiệp ước ABM. Quốc hội do đảng Cộng hoà chiếm đa số cho rằng Mỹ không cần phải tìm kiếm sự chấp thuận của Nga để đưa ra một quyết định quan trọng về an ninh quốc gia của nước Mỹ. Thậm chí, một số chính khách và học giả Mỹ còn cho rằng Hiệp ước ABM không còn hiệu lực vì Liên Xô đã sụp đổ. Chủ tịch Uỷ ban đối ngoại Thượng viện Mỹ Jesse Helmes đã tuyên bố Thượng viện sẽ không xem xét bất cứ thoả thuận nào về việc sửa đổi Hiệp ước ABM Clinton có thể đạt được trong cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Nga hồi đầu tháng 6/2000. Chính quyền Clinton mặc dù về cơ bản ủng hộ kế hoạch này nhưng tỏ ra thận trọng hơn trong việc xử lý mối quan hệ với Nga.

Thực ra, ý tưởng phòng thủ tên lửa luôn là một ý tưởng của dảng Cộng hoà. Tác giả của “chiến tranh giữa các vì sao” là Tổng thống Cộng hoà Reagan. Tuy nhiên, kế hoạch này của Reagan đã không bao giờ trở thành hiện thực vì lý do kỹ thuật, bất đồng nội bộ Mỹ cũng như những thay đổi trong quan hệ Mỹ-Xô từ giữa những năm 80. Ư’ng cử viên dảng Dân chủ, Phó Tổng thống Al Gore có quan điểm gần hơn với chủ trương của chính quyền Clinton về vấn đề triển khai NMD. Một mặt, Gore ủng hộ ý tưởng triển khai NMD. Mặt khác, các nhân tố liên quan như thái độ của Nga và tác động của việc triển khai NMD đối với cơ chế kiểm soát vũ khí cần được cân nhắc kỹ lưỡng trước khi Mỹ quyết định vấn đề này.

Thái độ của Nga và Trung Quốc:

Một trong những hệ quả liên quan trực tiếp của kế hoạch triển khai NMD của Mỹ là nó đòi hỏi phải sửa đổi hoặc huỷ bỏ Hiệp ước ABM ký với Liên Xô cũ năm 1972. Hiệp ước ABM được coi là thiết yếu cho việc duy trì ổn định chiến lược giữa hai siêu cường hạt nhân Mỹ – Xô thời kỳ chiến tranh lạnh. Để duy trì răn đe hạt nhân, một trong những nhân tố quan trọng giúp cho cuộc chiến tranh lạnh không trở thành nóng, hai siêu cường hạt nhân đã cam kết duy trì khả năng phòng thủ tên lửa của mình ở mức tối thiểu. Vì vậy, có thể thấy được lo ngại thực sự của Nga trước kế hoạch triển khai NMD của Mỹ. Trước mắt, kế hoạch này sẽ không ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng răn đe hạt nhân của Nga. Tuy nhiên, về lâu dài, với kế hoạch mở rộng quy mô của chương trình NMD, răn đe hạt nhân của Nga sẽ bị ảnh hưởng đáng kể bởi việc triển khai thành công NMD của Mỹ có nghĩa là Mỹ sẽ chiếm ưu thế hạt nhân đối với Nga. Cân bằng hạt nhân từng được duy trì nhiều thập kỷ qua sẽ đảo lộn nghiêm trọng. Hơn nữa, nước Nga cũng lo ngại về tác động của việc Mỹ triển khai NMD đối với vấn đề chạy đua vũ trang hạt nhân. Những nước lớn khác như Trung Quốc, Â’n Độ có khả năng sẽ tăng cường phát triển kho vũ khí hạt nhân của mình và điều này sẽ đặt nước Nga vào một tình thế bất lợi về lâu về dài. Quan hệ đối tác chiến lược Nga-Trung không che khuất được hết những mâu thuẫn tiềm tàng và ý đồ cạnh tranh giữa hai cường quốc. Trong khi đó, tình hình kinh tế khó khăn của Nga không cho phép nước Nga theo đuổi cuộc chạy đua này. Thậm chí hiện nay, tổng thống Nga Putin đã phải thẳng thắn thừa nhận Nga không có đủ khả năng duy trì kho vũ khí hạt nhân hiện có và vì vậy, Nga mong muốn thúc đẩy ký START III với Mỹ để tiếp tục cắt giảm kho vũ khí hạt nhân của hai nước.

Nước Nga không chỉ có những lo ngại về khía cạnh chiến lược đối với kế hoạch NMD. Việc triển khai NMD cùng với việc NATO mở rộng về phía Đông được nhìn nhận như nỗ lực của Mỹ nhằm ngăn chặn và kiềm chế Nga. Việc NATO tấn công Kosovo bỏ qua vai trò nước lớn của Nga ở Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc là minh chứng về xu hướng bá quyền của Mỹ trên thế giới. Trong cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Nga đầu tháng 6 năm 2000, vấn đề Mỹ triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa và việc sửa đổi Hiệp ước ABM năm 1972 là một trong những nội dung hàng đầu trong chương trình nghị sự. Tuy nhiên, Tổng thống Nga Putin đã loại trừ khả năng hai nước có thể thoả thuận việc sửa đổi Hiệp ước ABM. Nga cho rằng việc tuân thủ Hiệp ước ABM là điểm then chốt trong toàn bộ sự cân bằng chiến lược và duy trì an ninh. Trong Tuyên bố chung 16 điểm về các nguyên tắc ổn định chiến lược, Mỹ và Nga đã tái khẳng định tầm quan trọng của Hiệp ước ABM đối với việc cắt giảm lực lượng tấn công và cam kết tuân thủ Hiệp ước ABM và coi đó là “hòn đá tảng cho ổn định chiến lược”. Nếu Mỹ quyết định triển khai NMD mà không đạt được sự thoả thuận với Nga về việc sửa đổi Hiệp ước ABM, thì chắc chắn sẽ dẫn đến những phản ứng rất tiêu cực từ phía Nga như việc Nga rút ra khỏi Hiệp ước START-II và sẽ không tiếp tục đàm phán Hiệp ước START-III. Nói cách khác, việc Mỹ triển khai NMD sẽ làm sụp đổ toàn bộ cơ chế kiểm soát vũ khí hạt nhân đã tồn tại nhiều thập kỷ và dẫn đến một cuộc chạy đua hạt nhân mới trên toàn cầu.

Việc Mỹ triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo sẽ có tác động không nhỏ đến quan hệ giữa Mỹ với Trung Quốc. Trung Quốc theo dõi rất chặt chẽ những diễn biến xung quanh vấn đề này. Đối với Trung Quốc, nước có số lượng dự trữ hạt nhân ít hơn nhiều so với Nga, việc Mỹ triển khai NMD sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng răn đe hạt nhân của Trung Quốc trong tương lai. Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Trì Hạo Điền đã khẳng định kế hoạch triển khai NMD của Mỹ chủ yếu nhằm vào Trung Quốc và Nga. Bởi vậy, Trung Quốc cần phải chuẩn bị để đối phó với hành động này. Trên thực tế, tác động lâu dài của việc Mỹ triển khai NMD đối với khả năng răn đe hạt nhân của Trung Quốc chỉ là một yếu tố, và không phải là yếu tố quan trọng nhất dẫn đến sự phản đối của Trung Quốc. Nhận thức của Trung Quốc về xu hướng bá quyền của Mỹ mà điển hình là việc Mỹ và NATO tấn công Kosovo, xu hướng Mỹ tăng cường ngăn chặn “mối đe doạ Trung Quốc” thông qua việc củng cố các liên minh an ninh song phương ở khu vực, xu hướng Mỹ tăng cường can thiệp vào công việc nội bộ của Trung Quốc (vấn đề Đài Loan) có thể là nguyên nhân chủ yếu đằng sau sự phản đối của Trung Quốc đối với kế hoạch triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo của Mỹ.

Như vậy, cả Nga và Trung Quốc đều phản đối mạnh mẽ việc Mỹ triển khai NMD. Trong cuộc gặp thượng đỉnh Nga – Trung tháng 7/2000 vừa qua, lãnh đạo hai cường quốc hạt nhân lớn đã chỉ trích gay gắt kế hoạch triển khai NMD của Mỹ và đưa vấn đề này vào thông cáo chung Nga – Trung. Thực ra, đây mới chỉ là phản ứng ban đầu biểu thị thái độ phản đối của hai nước đối với kế hoạch này. Nếu Mỹ thực sự đi đến quyết định triển khai một hệ thống phòng thủ tên lửa có tiềm năng phá vỡ thế cân bằng hạt nhân trên thế giới, chắc chắn Nga và Trung Quốc sẽ có những biện pháp mạnh mẽ và quyết liệt hơn để đối phó.

Lo ngại của các đồng minh của Mỹ:

Các đồng minh chủ yếu của Mỹ ở châu Âu cũng như châu A’ chia sẻ những lo ngại đối với việc Mỹ dự kiến triển khai NMD, chủ yếu xoay quanh 5 vấn đề.

Thứ nhất, việc Mỹ tăng cường bảo vệ an ninh quốc gia của riêng mình thông qua việc tự trang bị hệ thống phòng thủ tên lửa sẽ đặt đồng minh của Mỹ vào tình thế bất lợi về an ninh. Lãnh thổ các đồng minh của Mỹ, dù đó là Tokyo hay Paris, sẽ dễ trở thành mục tiêu thay thế cho Los Angeles trước những đe doạ mà Mỹ cho là đang ngày càng trở nên rõ ràng.

Thứ hai, các đồng minh của Mỹ lo ngại về tác động của việc Mỹ triển khai NMD đối với cân bằng chiến lược Mỹ-Nga mà cơ sở của nó là Hiệp ước ABM.

Lo ngại thứ ba của các đồng minh NATO của Mỹ là kế hoạch này sẽ ảnh hưởng bất lợi đến vấn đề răn đe hạt nhân. Răn đe hạt nhân hay tác dụng của sự cùng huỷ diệt nếu sử dụng vũ khí hạt nhân từng là một nhân tố quan trọng ngăn chặn đối đầu chiến tranh nóng xảy ra giữa hai siêu cường thời kỳ chiến tranh lạnh.

Hơn nữa, đa số các đồng minh Tây âu của Mỹ cũng cho rằng Mỹ đã thổi phồng mối đe doạ từ các nước mà Mỹ coi là cứng đầu. Nhận định những nước như Bắc Triều Tiên, Iraq hay Iran có khả năng tiến hành tấn công hạt nhân vào lãnh thổ nước Mỹ là một điều lố bịch bởi những nước này sẽ bị tên lửa của Mỹ áp đảo và huỷ diệt hoàn toàn chỉ trong vòng vài giờ đồng hồ. Và cũng khó mà tin được nước Mỹ lại chi hàng chục tỷ USD để nhằm ngăn chặn lại một mối đe dọa nào đó chưa rõ ràng và chưa có cơ sở từ một nước như Bắc Triều Tiên.

Cuối cùng, việc Mỹ triển khai NMD sẽ là một đòn nặng nề đối với tiến trình giải trừ hạt nhân và kiểm soát vũ khí trên thế giới. Việc Thượng viện Mỹ không phê chuẩn Hiệp ước cấm thử vũ khí hạt nhân toàn diện (CTBT) đã làm cho các nước cảm thấy bất an về độ tin cậy của cam kết giải trừ quân bị của cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới này.

Tác động của việc Mỹ triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa đối với an ninh thế giới:

Phương cách Mỹ mưu cầu ưu thế chiến lược phục vụ mục tiêu đối ngoại bao trùm và xuyên suốt là trở thành bá chủ thế giới thông qua việc phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa sẽ có những tác động tiêu cực đối với an ninh thế giới, quan hệ giữa các nước lớn và quan hệ của Mỹ với các đồng minh.

Việc triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ sẽ làm đảo lộn thế cân bằng hạt nhân, làm phương hại nghiêm trọng đến hệ thống kiểm soát vũ khí hạt nhân và sẽ tạo ra một cuộc chạy đua vũ trang mới. Tổng thư ký LHQ Kofi Annan cũng cảnh báo về hiểm hoạ của việc triển khai NMD đối với an ninh toàn cầu. Trong Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN lần thứ 33 tháng 7/2000 vừa qua, các nước ASEAN cũng phản đối mạnh mẽ kế hoạch này. Nếu Mỹ quyết định triển khai NMD, các cường quốc hạt nhân đặc biệt là Nga, Trung Quốc và các nước bị Mỹ coi là mục tiêu của việc này như Bắc Triều Tiên, Iran, Iraq sẽ tăng cường các chương trình hạt nhân và tên lửa của mình để đối phó lại với Mỹ. Điều này sẽ trực tiếp tác động đến xu thế hoà bình và phát triển kinh tế trên thế giới. Các nguồn lực cần thiết cho các nước chuẩn bị tiến vào kỷ nguyên kinh tế trí thức sẽ bị sử dụng vào những mục đích quân sự. Theo dự kiến nước Mỹ sẽ phải chi khoảng 60 tỷ USD cho việc phát triển hệ thống này. Đây là con số còn xa thực tế theo đánh giá của nhiều nhà chuyên môn.

Kế hoạch triển khai NMD của Mỹ sẽ đẩy các nước Trung Quốc và Nga xích lại gần nhau hơn trong một nỗ lực đối phó với xu hướng cường quyền của Mỹ và như vậy sẽ làm cho quan hệ giữa các nước lớn vốn đã có nhiều thăng trầm càng trở nên mất ổn định và khó dự đoán hơn. Thậm chí, ngay cả các nước đồng minh của Mỹ cũng có thể gia nhập mặt trận chống Mỹ về vấn đề kiểm soát vũ khí hạt nhân. Ngày 2/12/1999, Nga, Trung Quốc và cả Pháp đều bỏ phiếu ủng hộ Nghị quyết của Đại hội đồng Liên hợp quốc ủng hộ việc duy trì Hiệp ước ABM và gián tiếp chỉ trích kế hoạch phòng thủ tên lửa của Mỹ.

Quyết định của Clinton tạm hoãn triển khai NMD:

Ngày 1/9/2000, phát biểu tại Đại học Georgetown, Tổng thống Clinton đã tuyên bố do chưa có đủ thông tin về tính hiệu quả công nghệ nên chưa thể đưa ra quyết định triển khai hệ thống NMD vào thời điểm hiện nay. Clinton cũng cho rằng Mỹ đã có một số hoạt động ngoại giao nhằm cải thiện quan hệ với những nước “bất trị”, cho nên mối đe doạ từ những nước này phần nào giảm đi. Vì chưa đạt được thoả thuận với Nga nên việc triển khai NMD lúc này sẽ ảnh hưởng không lợi đến an ninh quốc gia của Mỹ. Những lý do này dựa trên cơ sở 4 tiêu chí mà Clinton tuyên bố sẽ dùng làm cơ sở để xem xét việc đưa ra quyết định triển khai NMD: hiệu quả của công nghệ; ảnh hưởng đối với vấn đề kiểm soát vũ khí hạt nhân; chi phí và mối đe doạ. Tuy nhiên, Bộ Quốc phòng Mỹ vẫn được chỉ thị tiếp tục nghiên cứu và thử nghiệm.

Quyết định tạm thời trì hoãn việc triển khai kế hoạch NMD là nước cờ khôn ngoan của tổng thống Clinton trong năm bầu cử tổng thống và đã nhận được ủng hộ rộng rãi của dư luận trong nước Mỹ cũng như các nước trên thế giới, đặc biệt là những nước chống đối gay gắt như Nga, Trung Quốc… Có thể thấy 4 nguyên nhân chủ yếu của quyết định tạm hoãn triển khai NMD của Clinton.

Nguyên nhân thứ nhất liên quan đến khía cạnh kỹ thuật. Kết quả những thử nghiệm gần đây, đặc biệt là cuộc thử ngày 7/7/2000 cho thấy rõ ràng về mặt kỹ thuật chưa thể đảm bảo cho một hệ thống phòng thủ tên lửa dù là hạn chế sẽ vận hành ổn thoả. Và tiêu chí kỹ thuật là một trong những tiêu chí hàng đầu khi Clinton cân nhắc việc đưa ra quyết định về NMD.

Nguyên nhân thứ hai là sự thiếu nhất trí trong nội bộ nước Mỹ, đặc biệt là sau vụ thử thất bại đầu tháng 7. Chính giới Mỹ kể cả Quốc hội, những lực lượng vốn ủng hộ kế hoạch NMD và các cựu quan chức có uy tín như William Perry, Harold Brown, Henry Kissinger, Brezinski… đều kêu gọi Clinton tạm hoãn quyết định. Giới học giả cho rằng “lá chắn tên lửa” do chính quyền Clinton đề nghị là không hoàn thiện và cần phải gác lại cho đến khi Lầu Năm góc chứng minh được tính hiệu quả của nó. Một báo cáo công bố tháng 4/2000 của Hiệp hội các nhà khoa học và các Viện nghiên cứu đã kết luận những vũ khí chưa đủ độ tinh vi của Bắc Triều Tiên cũng có khả năng làm thất bại hệ thống này bằng những quả khinh khí cầu và những tên lửa mang nhiều đầu đạn hạt nhân. Các chuyên gia về Trung Quốc và Nga cũng gửi thư kêu gọi Clinton tạm hoãn quyết định triển khi NMD cho đến khi có đủ cơ sở kỹ thuật. Dư luận công chúng Mỹ cũng tỏ ra thận trọng. Khi được hỏi nước Mỹ nên quyết định triển khai NMD sau khi tiến hành 4 vụ thử hay là sau khi tiến hành 19 cuộc thử nghiệm thì đa số áp đảo 61% cho rằng nên đợi, chỉ có 11% cho rằng nên triển khai chỉ sau 3 vụ thử. Mặt khác, Cliton có thể đưa ra quyết định tạm hoãn việc triển khai NMD trong bối cảnh cuộc chạy đua vào Nhà trắng đang vào giai đoạn nước rút là vì những cuộc trưng cầu ý kiến cho thấy NMD không phải là một vấn đề ưu tiên đối với cử tri Mỹ. Chính vì vậy, việc hoãn NMD sẽ không phương hại đến khả năng thắng cử của Gore. Trong một cuộc thăm dò ý kiến, 56% người được hỏi cho rằng việc bảo vệ nước Mỹ khỏi đe doạ khủng bố quốc tế quan trọng hơn trong khi chỉ có 28% cho rằng NMD là quan trọng hơn.

Nguyên nhân thứ ba là sự chống đối quốc tế đối với vấn đề NMD. Việc Nga và Trung Quốc lên án việc Mỹ triển khai NMD và thái độ không nhượng bộ của Nga về việc sửa đổi Hiệp ước ABM tuy không là nhân tố quyết định nhưng cũng là một nguyên nhân ảnh hưởng đến quyết định của Clinton.

Nguyên nhân thứ tư liên quan đến cá nhân tổng thống Clinton. Việc đưa ra một quyết định an ninh quốc gia có tầm quan trọng không chỉ đối với nước Mỹ mà còn cả đối với thế giới như vậy vào mấy tháng cầm quyền cuối cùng khi chưa có cơ sở kỹ thuật vững chắc sẽ là hành động thiếu trách nhiệm và không thận trọng đối với vị tổng thống đang muốn lưu danh cho những thành tích đối ngoại sau hai nhiệm kỳ cầm quyền đầy tai tiếng. Đặc biệt, Cliton chưa bao giờ thực sự nhiệt tình với kế hoạch NMD. Trong nhiệm kỳ đầu, ông ta không ủng hộ. Và theo một cố vấn thân cận, Clinton không muốn được lịch sử biết đến như một vị tổng thống đã phá vỡ ABM, hiệp ước nền tảng cho cân bằng hạt nhân thời kỳ chiến tranh lạnh.

Những nguyên nhân chủ yếu làm cho Mỹ không thực hiện được việc xây dựng BMD cũng tiếp tục sẽ là những khó khăn chính đối với kế hoạch này của Mỹ trong tương lai và là những nhân tố cơ bản tác động đến quyết định triển khai NMD của chính quyền mới. Không những thế, diễn biến gần đây trên bán đảo Triều Tiên có thể làm Mỹ càng khó khăn hơn trong việc biện minh cho kế hoạch NMD của mình. Cuộc gặp thượng đỉnh lịch sử liên Triều tháng 6 vừa qua là dấu hiệu cho thấy khả năng thống nhất trên bán đảo Triều Tiên không còn là tương lai xa vời. Mỹ cũng đã có những điều chỉnh chính sách quan trọng đối với Bắc Triều Tiên thông qua việc nới lỏng chính sách cấm vận kéo dài nhiều thập kỷ. Mặc dù đây không hẳn là sự kiện sụp đổ Bức tường Berlin, nhưng Mỹ cũng đang phải tính toán đối phó với kịch bản “Bán đảo Triều Tiên thống nhất” và sự có mặt của quân Mỹ không còn cần thiết. Việc triển khai NMD để đối phó với Bắc Triều Tiên sẽ trở thành lạc lõng hơn bao giờ hết. Quan hệ Mỹ với Iran cũng đang có những dấu hiệu ấm dần. Nói tóm lại, trừ phi nước Mỹ muốn nhận dạng cụ thể những cái gọi là “mối đe doạ” lâu dài của mình, cơ sở biện minh chủ yếu cho NMD của Mỹ sẽ không còn thuyết phục.

Bên cạnh đó, phải thừa nhận rằng Mỹ sẽ không sớm từ bỏ tham vọng đạt được ưu thế hạt nhân nhằm thực hiện mục tiêu bá quyền thế giới. Chính vì vậy, chính quyền mới của Mỹ, dù là Cộng hoà hay Dân chủ cũng sẽ tiếp tục theo đuổi việc nghiên cứu và triển khai NMD. Sức ép chính trị nội bộ Mỹ, đặc biệt của các tập đoàn công nghiệp – quân sự vẫn sẽ tiếp tục. Sự hấp dẫn của ý tưởng “bảo vệ nước Mỹ, công dân và tài sản của Mỹ” trước những mối đe doạ bất ngờ đối với cử tri Mỹ vẫn là một nhân tố chính trị nội bộ tác động đến việc quyết định triển khai NMD. Và dường như một nước Mỹ đang ở trong chu kỳ phát triển thịnh vượng chưa từng có và một thặng dư ngân sách lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ có thể chịu được chi phí cho một kế hoạch như vậy. Tuy nhiên, kết thúc của nó sẽ như thế nào vẫn là một câu hỏi để ngỏ vì phương trình còn nhiều biến số.

Tổng thống đầu tiên của nước Mỹ trong thiên niên kỷ mới sẽ là người đi nước cờ quyết định. Dù Bush hay Gore trở thành Tổng thống cũng phải nhận thức sâu sắc rằng, những nỗ lực của Mỹ để giành ưu thế chiến lược và thiết lập thế giới một cực của mình mà không tính đến lợi ích của các nước khác trong cộng đồng quốc tế chắc chắn sẽ làm cho nước Mỹ càng trở nên cô lập hơn bao giờ hết. Như học giả nổi tiếng của Mỹ Samuel Huntington nhận định, Mỹ đang có xu hướng biến mình thành một “siêu cường bất hảo” (rogue superpower). Thế giới giờ đây chỉ có thể hy vọng chính quyền mới ở Mỹ sẽ cân nhắc kỹ lưỡng quyết định vô cùng nguy hiểm này. Là siêu cường duy nhất trên thế giới, nước Mỹ cần phải hành động có trách nhiệm, và không chỉ trách nhiệm đơn thuần, ở đây là trách nhiệm của một nước lớn đối với hoà bình và ổn định trên thế giới./.

98 thoughts on “Số 36 – Về kế hoạch triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia (NMD) của Mỹ

  1. Roseann Wigginton says:

    I’ve been absent for a while, but now I remember why I used to love this website. Thank you, I¦ll try and check back more frequently. How frequently you update your site?

  2. this link says:

    Wonderful beat ! I wish to apprentice while you amend your site, how could i subscribe for a blog web site? The account helped me a acceptable deal. I had been tiny bit acquainted of this your broadcast offered bright clear concept

  3. replica gucci Leather belt says:

    I like what you guys are up too. Such smart work and reporting! Keep up the superb works guys I have incorporated you guys to my blogroll. I think it will improve the value of my website 🙂

  4. South Carolina Car Shipping says:

    Hello! I could have sworn I’ve been to this blog before but after browsing through some of the post I realized it’s new to me. Anyways, I’m definitely happy I found it and I’ll be book-marking and checking back frequently!

  5. important source says:

    What¦s Taking place i’m new to this, I stumbled upon this I’ve found It absolutely useful and it has helped me out loads. I am hoping to contribute & aid other customers like its aided me. Great job.

  6. read full article says:

    I wanted to thank you for this great read!! I definitely enjoying every little bit of it I have you bookmarked to check out new stuff you post…

  7. online payments UK says:

    Wow! This could be one particular of the most helpful blogs We have ever arrive across on this subject. Actually Great. I’m also an expert in this topic so I can understand your effort.

  8. visit this web-site says:

    Generally I do not read article on blogs, however I wish to say that this write-up very compelled me to try and do it! Your writing style has been surprised me. Thanks, very nice post.

  9. High tea workshop says:

    I’ve been absent for some time, but now I remember why I used to love this website. Thanks, I?¦ll try and check back more frequently. How frequently you update your web site?

  10. Acquistare Salbutamol says:

    Hello! I could have sworn I’ve been to this blog before but after browsing through some of the post I realized it’s new to me. Anyways, I’m definitely happy I found it and I’ll be book-marking and checking back frequently!

  11. Nevada Car Shipping says:

    Simply want to say your article is as astounding. The clarity in your post is just excellent and i can assume you are an expert on this subject. Fine with your permission allow me to grab your feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks a million and please continue the gratifying work.

  12. try url says:

    I’ve been absent for a while, but now I remember why I used to love this web site. Thank you, I?¦ll try and check back more frequently. How frequently you update your website?

  13. other says:

    Very interesting topic, thankyou for posting. “Nothing great was ever achieved without enthusiasm.” by George Ellis.

  14. Link here says:

    Excellent post. I was checking constantly this blog and I’m impressed! Extremely useful info particularly the last part 🙂 I care for such info much. I was seeking this certain info for a long time. Thank you and best of luck.

  15. camabi says:

    I want to show my appreciation for your kindness supporting men and women who really need assistance with this one study. Your real dedication to getting the message all through was wonderfully productive and has specifically helped most people like me to attain their targets. Your warm and friendly report indicates this much to me and extremely more to my office workers. Thanks a ton; from each one of us.

  16. syair hk says:

    Hmm it looks like your website ate my first comment (it was extremely long) so I guess I’ll just sum it up what I had written and say, I’m thoroughly enjoying your blog. I too am an aspiring blog writer but I’m still new to everything. Do you have any recommendations for beginner blog writers? I’d genuinely appreciate it.

  17. medines grindys says:

    I’ve been surfing online more than three hours today, yet I by no means discovered any interesting article like yours. It is pretty worth enough for me. Personally, if all web owners and bloggers made excellent content as you probably did, the web will probably be much more useful than ever before.

  18. Visum Russland says:

    Hi, I think your website might be having browser compatibility issues. When I look at your blog site in Firefox, it looks fine but when opening in Internet Explorer, it has some overlapping. I just wanted to give you a quick heads up! Other then that, superb blog!

  19. continue reading says:

    Good post however , I was wondering if you could write a litte more on this subject? I’d be very grateful if you could elaborate a little bit further. Bless you!

  20. great site says:

    Everything is very open and very clear explanation of issues. was truly information. Your website is very useful. Thanks for sharing.

  21. vurtil opmer says:

    What¦s Happening i’m new to this, I stumbled upon this I have found It absolutely useful and it has aided me out loads. I am hoping to contribute & assist other users like its aided me. Great job.

  22. smore traiolit says:

    This site is mostly a walk-by means of for the entire info you wanted about this and didn’t know who to ask. Glimpse here, and also you’ll definitely discover it.

  23. How Things Work says:

    Very efficiently written article. It will be valuable to anybody who usess it, as well as me. Keep up the good work – i will definitely read more posts.

  24. Gambling says:

    I like what you guys are up too. Such intelligent work and reporting! Carry on the excellent works guys I’ve incorporated you guys to my blogroll. I think it will improve the value of my website 🙂

  25. Boerne wedding photographer says:

    Needed to draft you that very small observation just to say thanks a lot once again over the fantastic pointers you have provided in this case. It has been really remarkably generous of people like you giving extensively what a lot of folks would have sold as an e book to end up making some dough for themselves, most notably now that you might well have tried it in case you wanted. The principles in addition acted to become good way to be sure that other people online have a similar keenness the same as my personal own to know more and more with regards to this condition. I believe there are numerous more fun occasions ahead for people who start reading your site.

  26. Les ptits tutos says:

    of course like your web site but you have to test the spelling on quite a few of your posts. A number of them are rife with spelling issues and I find it very bothersome to tell the reality then again I’ll certainly come back again.

  27. read review says:

    I was suggested this blog by my cousin. I am not sure whether this post is written by him as no one else know such detailed about my problem. You’re wonderful! Thanks!

  28. erjilo pterin says:

    I am now not certain where you’re getting your information, however great topic. I must spend a while studying more or understanding more. Thank you for great information I was searching for this information for my mission.

  29. torrentdosfilme says:

    Hi there, I found your blog via Google while looking for a related topic, your site came up, it looks great. I have bookmarked it in my google bookmarks.

  30. Dual Xeon Dedicated Server says:

    Hi, i think that i noticed you visited my blog thus i came to “go back the favor”.I’m attempting to in finding issues to enhance my website!I guess its ok to make use of a few of your concepts!!

  31. viralstamp.com says:

    Have you ever considered publishing an e-book or guest authoring on other sites? I have a blog centered on the same ideas you discuss and would really like to have you share some stories/information. I know my subscribers would enjoy your work. If you’re even remotely interested, feel free to shoot me an e mail.

  32. click for info says:

    Very interesting subject, appreciate it for posting. “There are several good protections against temptations, but the surest is cowardice.” by Mark Twain.

  33. read more says:

    Hello! This post couldn’t be written any better! Reading through this post reminds me of my old room mate! He always kept talking about this. I will forward this article to him. Fairly certain he will have a good read. Many thanks for sharing!

  34. buy maine coon kittens says:

    An impressive share, I just given this onto a colleague who was doing a bit of evaluation on this. And he in fact purchased me breakfast because I discovered it for him.. smile. So let me reword that: Thnx for the treat! However yeah Thnkx for spending the time to discuss this, I feel strongly about it and love reading more on this topic. If attainable, as you grow to be experience, would you thoughts updating your blog with extra particulars? It’s highly helpful for me. Huge thumb up for this weblog put up!

  35. he said says:

    I was just searching for this info for some time. After 6 hours of continuous Googleing, at last I got it in your web site. I wonder what is the lack of Google strategy that do not rank this kind of informative sites in top of the list. Normally the top web sites are full of garbage.

  36. adu slot says:

    Fantastic beat ! I wish to apprentice at the same time as you amend your website, how can i subscribe for a weblog web site? The account aided me a applicable deal. I have been a little bit acquainted of this your broadcast offered vibrant transparent idea

  37. Slot Joker says:

    Valuable info. Lucky me I found your web site by accident, and I am shocked why this accident didn’t happened earlier! I bookmarked it.

  38. Slot VivoSlot says:

    I’ll immediately grab your rss as I can’t find your email subscription link or e-newsletter service. Do you’ve any? Kindly let me know so that I could subscribe. Thanks.

  39. Situs Slot Online says:

    Hello, you used to write wonderful, but the last several posts have been kinda boringK I miss your tremendous writings. Past several posts are just a little bit out of track! come on!

  40. Joker388 says:

    I’d have to examine with you here. Which is not one thing I usually do! I take pleasure in reading a post that may make folks think. Additionally, thanks for permitting me to comment!

  41. Joker388 Gamming says:

    whoah this blog is magnificent i love reading your posts. Keep up the great work! You know, many people are looking around for this information, you can help them greatly.

  42. Deuses says:

    Write more, thats all I have to say. Literally, it seems as though you relied on the video to make your point. You clearly know what youre talking about, why throw away your intelligence on just posting videos to your blog when you could be giving us something informative to read?

  43. kevin david business insider says:

    Somebody essentially help to make seriously articles I would state. This is the very first time I frequented your website page and thus far? I amazed with the research you made to create this particular publish amazing. Magnificent job!

  44. kevin david dcs says:

    I have been absent for some time, but now I remember why I used to love this blog. Thank you, I’ll try and check back more often. How frequently you update your web site?

  45. Slot Joker388 says:

    Good day! I know this is kinda off topic nevertheless I’d figured I’d ask. Would you be interested in trading links or maybe guest writing a blog article or vice-versa? My site goes over a lot of the same subjects as yours and I think we could greatly benefit from each other. If you’re interested feel free to shoot me an email. I look forward to hearing from you! Fantastic blog by the way!

  46. Joker123 Online says:

    I have learn a few good stuff here. Definitely worth bookmarking for revisiting. I surprise how so much effort you put to create such a magnificent informative website.

  47. job advertising site says:

    I would like to thank you for the efforts you have put in writing this website. I am hoping the same high-grade website post from you in the upcoming as well. Actually your creative writing skills has inspired me to get my own blog now. Actually the blogging is spreading its wings quickly. Your write up is a great example of it.

  48. Cannabis vapes For Sale says:

    I definitely wanted to make a note in order to say thanks to you for these lovely solutions you are writing on this website. My time-consuming internet lookup has now been compensated with extremely good facts to talk about with my contacts. I would assume that many of us site visitors actually are really fortunate to live in a fine community with so many awesome individuals with good tips and hints. I feel quite grateful to have seen your entire website and look forward to many more entertaining minutes reading here. Thanks a lot once again for a lot of things.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

TIN TỨC CÙNG CHUYÊN MỤC

THÔNG TIN MỚI ĐƯA KHÁC