Từ giảng đường đến cơ quan đại diện: Sinh viên Ngoại giao qua góc nhìn của đại sứ Việt Nam tại Sri Lanka

Đối với sinh viên Học viện Ngoại giao, việc được trải nghiệm thực tế tại các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài là cơ hội quý báu để vận dụng kiến thức, kỹ năng được trang bị trên giảng đường vào môi trường công tác đối ngoại thực tiễn. Thông qua chương trình tiếp nhận sinh viên Học viện Ngoại giao thực tập tại Đại sứ quán Việt Nam tại Sri Lanka, các sinh viên có cơ hội tiếp cận trực tiếp với công việc nghiên cứu, đối ngoại, truyền thông và tổ chức các hoạt động của Cơ quan đại diện, qua đó tích lũy thêm những trải nghiệm thiết thực trên hành trình chuẩn bị cho nghề nghiệp tương lai.

Trong thời gian đồng hành và hướng dẫn các thực tập sinh, Đại sứ Việt Nam tại Sri Lanka Trịnh Thị Tâm đánh giá cao nền tảng chuyên môn, khả năng thích ứng, tinh thần cầu thị và trách nhiệm của sinh viên Học viện Ngoại giao. Từ những trải nghiệm thực tế tại Đại sứ quán, Đại sứ cũng chia sẻ những yêu cầu về kiến thức, kỹ năng và phẩm chất mà thế hệ trẻ cần tiếp tục trau dồi để tự tin bước vào môi trường đối ngoại ngày càng năng động và nhiều thay đổi.

Dưới đây là nội dung cuộc phỏng vấn với Đại sứ Trịnh Thị Tâm: 

1. Thưa Đại sứ Trịnh Thị Tâm, Đại sứ quán Việt Nam tại Sri Lanka đã tiếp nhận sinh viên Học viện Ngoại giao đến thực tập trong thời gian qua. Đại sứ đánh giá như thế nào về năng lực chuyên môn, tinh thần làm việc và khả năng thích ứng của các thực tập sinh?

Đại sứ quán vừa qua có dịp tiếp nhận hai sinh viên Học viện Ngoại giao thực tập theo hình thức trực tuyến. Qua thời gian làm việc với các em, tôi đánh giá khá cao nền tảng chuyên môn, tinh thần làm việc nghiêm túc và đặc biệt là khả năng thích ứng nhanh.

Các em có khả năng nghiên cứu, tìm kiếm, tổng hợp và phân tích thông tin khá tốt, kỹ năng viết cũng vững. Ngoại ngữ tốt giúp các em không chỉ đọc được thông tin mà còn có thể chủ động tìm hiểu nhiều nguồn khác nhau.

Nhưng điều tôi ấn tượng hơn cả lại không nằm trên bảng điểm. Đó là sự cầu thị, ham học hỏi và tinh thần trách nhiệm. Có những lúc các em vừa phải thi cử, vừa phải hoàn thành công việc được giao, nhưng vẫn cố gắng làm cho đến nơi đến chốn. Với tôi, trong công việc đối ngoại, kiến thức có thể tiếp tục học, kỹ năng có thể tiếp tục rèn, nhưng thái độ làm việc và tinh thần trách nhiệm là những điều rất khó đào tạo cấp tốc.

2. Trong thời gian thực tập tại Đại sứ quán Việt Nam tại Sri Lanka, các sinh viên Học viện Ngoại giao đã có cơ hội tham gia những công việc, hoạt động hay sự kiện nổi bật nào?

Các em được tham gia khá nhiều công việc, từ nghiên cứu, thu thập và tổng hợp thông tin để phục vụ tin, báo cáo tình hình, đến hỗ trợ chuẩn bị nội dung truyền thông và các hoạt động đối ngoại, văn hóa của Đại sứ quán.

Đặc biệt, các em có cơ hội tham gia vào quá trình chuẩn bị một số sự kiện của Đại sứ quán, trong đó có các hoạt động kỷ niệm Quốc khánh Việt Nam. Những công việc như vậy giúp các em nhìn thấy một điều rất quan trọng: ngoại giao không chỉ có những cuộc gặp với các quan chức hay những buổi lễ trang trọng. Đằng sau một sự kiện vài tiếng đồng hồ có thể là rất nhiều ngày chuẩn bị, rất nhiều việc nhỏ và rất nhiều người cùng phối hợp.

Đó là những trải nghiệm mà tôi nghĩ sách vở khó có thể truyền tải hết. Các em được “chạm” vào công việc thực tế, từ đó hiểu rằng kiến thức chỉ thực sự có giá trị khi mình biết cách biến nó thành công việc cụ thể.

3. Trong hoạt động của Đại sứ quán, Đại sứ mong muốn các thực tập sinh Học viện Ngoại giao tham gia và hỗ trợ hiệu quả nhất ở những lĩnh vực nào?

Tôi nghĩ các em có thể phát huy tốt ở những công việc như nghiên cứu, tổng hợp thông tin, xây dựng nội dung, truyền thông đối ngoại và quản trị các nền tảng mạng xã hội. Đây cũng là những lĩnh vực các em đã thể hiện khá tốt trong thời gian vừa qua.

Ngày nay, một cán bộ đối ngoại không chỉ cần biết phân tích một vấn đề, mà còn phải biết nói vấn đề đó như thế nào, viết ra sao và truyền tải đến đúng đối tượng. Đặc biệt, trong thời đại số, đôi khi một bài viết tốt hay một thông điệp ngắn gọn trên mạng xã hội cũng có thể giúp hình ảnh đất nước đến với rất nhiều người.

Vì vậy, bên cạnh kiến thức chuyên môn, tôi nghĩ Học viện nên tiếp tục chú trọng kỹ năng nghiên cứu và phân tích, viết và biên tập, truyền thông số, ngoại ngữ, làm việc nhóm và xử lý công việc trong môi trường thực tế.

Nói vui một chút, làm ngoại giao bây giờ không chỉ cần “bút sắc, tâm sáng”, mà đôi khi còn phải biết dùng cả điện thoại, mạng xã hội cho đúng lúc và đúng cách.

4. Từ góc độ của một cơ quan đại diện ngoại giao, Đại sứ kỳ vọng sinh viên theo đuổi lĩnh vực đối ngoại cần tiếp tục trang bị những kiến thức, kỹ năng và phẩm chất gì?

Theo tôi, trước hết vẫn phải có kiến thức nền thật chắc về quan hệ quốc tế, chính trị, kinh tế, văn hóa và lịch sử. Nhưng kiến thức thôi chưa đủ. Thế giới thay đổi rất nhanh, nên người làm đối ngoại phải có khả năng cập nhật, phân tích và nhìn vấn đề từ nhiều góc độ.

Ngoại ngữ đương nhiên rất quan trọng. Nhưng tôi thường nói với các bạn trẻ rằng: biết ngoại ngữ là để mở thêm cánh cửa, chứ không phải để chứng minh mình biết ngoại ngữ. Quan trọng hơn là sau khi mở được cánh cửa đó, mình nhìn thấy gì và mình làm được gì.

Các em cũng cần rèn kỹ năng viết, giao tiếp, trình bày, nghiên cứu, làm việc nhóm và sử dụng các công cụ truyền thông hiện đại.

Và có một điều tôi đặc biệt coi trọng: tính kỷ luật, sự tử tế, tinh thần trách nhiệm và khả năng giữ bình tĩnh khi công việc không diễn ra đúng như kế hoạch. Trong ngoại giao, điều này xảy ra không hiếm.

5. Đại sứ đánh giá như thế nào về ý nghĩa của chương trình hợp tác tiếp nhận thực tập sinh giữa Đại sứ quán Việt Nam tại Sri Lanka và Học viện Ngoại giao trong việc tăng cường giao lưu nhân dân cũng như vun đắp quan hệ Việt Nam-Sri Lanka?

Tôi cho rằng đây là một chương trình rất thiết thực đối với các bạn sinh viên, Đại sứ quán và Học viện Ngoại giao.

Với các em, đây là cơ hội để bước ra khỏi giảng đường và nhìn thấy công việc ngoại giao diễn ra như thế nào trong thực tế. Các em cũng có dịp hiểu thêm về Sri Lanka – một đất nước rất gần gũi với Việt Nam về lịch sử và văn hóa. Muốn làm ngoại giao tốt thì ngoài sách vở, cũng cần có trải nghiệm, có quan sát và có va chạm thực tế.

Đối với Học viện Ngoại giao, đây là một kênh rất tốt để gắn đào tạo với thực tiễn. Qua những chương trình như thế này, Học viện cũng có thêm một “kênh phản hồi” từ thực tế để hiểu sinh viên đang cần gì, những kỹ năng nào các em đã có và những gì cần tiếp tục được rèn luyện.

Còn với Đại sứ quán, chúng tôi cũng học hỏi được từ chính các bạn trẻ. Các em mang đến sự năng động, những góc nhìn mới và cách tiếp cận công việc khá hiện đại, đặc biệt trong nghiên cứu và truyền thông số. Vì vậy, đây không phải là mối quan hệ “một bên dạy, một bên học”, mà tôi nghĩ cả hai bên đều có thể học từ nhau.

Ở góc độ rộng hơn, tôi cho rằng chương trình cũng góp phần vào giao lưu nhân dân và vun đắp quan hệ Việt Nam – Sri Lanka. Mỗi sinh viên có cơ hội tìm hiểu về Sri Lanka và mang những trải nghiệm đó trở về Việt Nam cũng là thêm một “cầu nối” nhỏ giữa hai đất nước. Và biết đâu, một trong những bạn thực tập sinh hôm nay sau này sẽ trở thành một cán bộ ngoại giao, một nhà nghiên cứu hay một người làm việc trong lĩnh vực hợp tác Việt Nam – Sri Lanka. Khi đó, một kỳ thực tập nhỏ hôm nay có thể trở thành một kết nối rất dài cho ngày mai.

6. Trong thời gian tới, Đại sứ có kỳ vọng hoặc đề xuất gì nhằm tiếp tục mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác giữa Đại sứ quán Việt Nam tại Sri Lanka và Học viện Ngoại giao, đặc biệt trong các hoạt động dành cho sinh viên?

Trong thời gian tới, tôi mong muốn Đại sứ quán và Học viện Ngoại giao tiếp tục duy trì và mở rộng chương trình thực tập, để ngày càng có nhiều sinh viên có cơ hội trải nghiệm công việc tại các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Tôi cũng mong hai bên có thể tăng cường các hoạt động trao đổi chuyên môn, đặc biệt trong lĩnh vực nghiên cứu, truyền thông, chuyển đổi số. Đây là những lĩnh vực mà sinh viên có thể vừa học hỏi, đồng thời Đại sứ quán cũng có thêm những góc nhìn mới.

Nếu điều kiện cho phép, tôi rất mong các em không chỉ tham gia trực tuyến mà có thể đến trực tiếp Đại sứ quán, nhìn tận mắt, nghe tận tai và cùng làm việc với các cán bộ ngoại giao. Tôi nghĩ trải nghiệm đó sẽ khác rất nhiều so với việc chỉ nhìn màn hình máy tính hay các cuộc trao đổi online.

Tôi hy vọng chương trình sẽ ngày càng thực chất hơn, để các em không chỉ đến thực tập vì một một dòng chữ trong hồ sơ tốt nghiệp mà thêm một chút kiến thức, một chút trải nghiệm và quan trọng nhất là thêm tình yêu đối với nghề mình đã chọn.

Những chia sẻ của Đại sứ Trịnh Thị Tâm không chỉ cho thấy giá trị của việc đưa sinh viên đến gần hơn với thực tiễn công tác đối ngoại, mà còn gợi mở những hành trang cần thiết để thế hệ trẻ từng bước chuẩn bị cho con đường nghề nghiệp phía trước. Từ kiến thức chuyên môn, kỹ năng thực hành đến tinh thần trách nhiệm, sự cầu thị và khả năng thích ứng, mỗi trải nghiệm tại Cơ quan đại diện đều có thể trở thành một bài học quý giá trên hành trình trưởng thành của người học ngoại giao. 

Nội dung: Ban Đào tạo ĐH&SĐH & Đoàn Thanh niên HVNG