Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026: Phiên khai mạc - Ngày làm việc thứ nhất (09/6)

Phiên khai mạc ngày làm việc thứ nhất (9/6) vinh dự đón tiếp ông Lê Minh Hưng - Thủ tướng nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam; ông Hun Manet - Thủ tướng Vương quốc Campuchia; ông Sonexay Siphandone - Thủ tướng nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào; ông Anutin Charnvirakul - Thủ tướng Vương quốc Thái Lan Anutin Charnvirakul; ông Kay Rala Xanana Gusmão - Thủ tướng nước Cộng hòa Dân chủ Timor-Leste; ông Kao Kim Hourn - Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn; bà Izumi Nakamitsu - Phó Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc, Đại diện cấp cao về các vấn đề giải trừ quân bị; ông Lê Hoài Trung - Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam. Bên cạnh đó, Diễn đàn cũng ghi nhận Thông điệp ghi hình của ông Ferdinand R. Marcos Jr. - Tổng thống nước Cộng hòa Philippines, Chủ tịch ASEAN 2026. Diễn đàn cũng quy tụ đông đảo đại biểu cùng các học giả, chuyên gia nước ngoài, qua đó tạo không gian đối thoại đa phương, góp phần thúc đẩy hợp tác và chia sẻ tầm nhìn về tương lai phát triển của ASEAN.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, thay mặt Bộ Ngoại giao Việt Nam, ông Lê Hoài Trung - Bộ trưởng Bộ Ngoại giao nhiệt liệt chào mừng và trân trọng cảm ơn sự hiện diện của các đồng chí lãnh đạo, các vị đại biểu trong nước và quốc tế tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026; đồng thời, gửi lời chào mừng tới đông đảo khán giả đang theo dõi trực tuyến. Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam cho biết, đây là lần thứ ba Việt Nam đăng cai tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN. Trên nền tảng các kỳ thảo luận trước, Diễn đàn năm 2026 tiếp tục khẳng định vai trò là không gian đối thoại mở, nơi hội tụ các sáng kiến, tầm nhìn và khát vọng chung của người dân ASEAN cùng các đối tác quốc tế, qua đó đóng góp thiết thực vào mục tiêu xây dựng một ASEAN đoàn kết, tự cường và phát triển bền vững. Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh Diễn đàn tiếp tục mở ra cơ hội thúc đẩy đối thoại, trao đổi, góp phần định hình các định hướng hợp tác cho tương lai ASEAN; đồng thời, Diễn đàn được kỳ vọng sẽ ngày càng trở thành kênh đối thoại bổ trợ hiệu quả cho tiến trình hợp tác của ASEAN, góp phần củng cố đoàn kết nội khối, nâng cao năng lực tự cường và tự chủ chiến lược của khu vực.

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Lê Minh Hưng - Thủ tướng Chính phủ Việt Nam nhiệt liệt chào mừng và gửi lời cảm ơn tới các đại biểu tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN tại Hà Nội, đồng thời nhấn mạnh ý nghĩa của tinh thần tin cậy, gắn kết và khát vọng về một tương lai chung của ASEAN. Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những chuyển biến sâu sắc, Thủ tướng Việt Nam nhấn mạnh câu hỏi đặt ra không chỉ là ASEAN sẽ thích ứng như thế nào, mà quan trọng hơn là ASEAN sẽ định hình tương lai của mình ra sao trong thế kỷ XXI. Với quy mô dân số hơn 700 triệu người và là một trong những trung tâm tăng trưởng năng động hàng đầu thế giới, ASEAN có đầy đủ tiềm năng để trở thành một cộng đồng đoàn kết, tự cường, thống nhất trong đa dạng. Trong tiến trình phát triển, Thủ tướng Việt Nam nhấn mạnh lợi thế của ASEAN không chỉ thuộc về các quốc gia có nguồn lực lớn, mà ngày càng phụ thuộc vào năng lực kết nối, thích ứng và phát huy vai trò của các chủ thể trong khu vực và trên thế giới. Trên tinh thần đó, Thủ tướng đề cao tầm quan trọng của việc hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, theo đó ASEAN cần tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm, thúc đẩy hòa bình, hợp tác và hội nhập dựa trên luật pháp quốc tế; đồng thời, nâng cao tiếng nói và vị thế trong các khuôn khổ hợp tác toàn cầu mới, hướng tới trở thành trung tâm sáng tạo trong kỷ nguyên số, nơi các chuỗi giá trị được hình thành và phát triển bền vững. Thủ tướng Việt Nam khẳng định, các động lực then chốt cho tương lai ASEAN bao gồm đầu tư vào công nghệ cao, kinh tế số, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy chuyển đổi số. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng một cộng đồng ASEAN phát triển bao trùm, nâng cao chất lượng sống của người dân, mở rộng cơ hội cho thế hệ trẻ và tăng cường bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương.

Trong khuôn khổ Diễn đàn, Thủ tướng Vương quốc Campuchia Hun Manet cho rằng bối cảnh thế giới hiện nay đang tác động sâu sắc đến hòa bình, ổn định và đời sống người dân, trong đó nổi lên những thách thức liên quan đến trật tự quốc tế, nguồn lực phát triển và lòng tin chiến lược. Trên cơ sở đó, Thủ tướng nhấn mạnh ba trụ cột cần ưu tiên gồm hòa bình, kinh tế và con người. Theo Thủ tướng, hòa bình là giá trị cốt lõi không thể xem nhẹ trong bối cảnh các xung đột hiện đại ngày càng phức tạp, kéo theo những tác động lan tỏa như biến động năng lượng và kinh tế toàn cầu. Thủ tướng Vương quốc Campuchia cảm ơn sự hỗ trợ của các nước ASEAN trong việc duy trì ổn định khu vực, đồng thời nhấn mạnh vai trò của hợp tác ASEAN và ASEAN+ trong thúc đẩy phát triển bền vững, nhất là thông qua các FTA và hợp tác trong những lĩnh vực mới như AI, chuyển đổi số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Về con người, Thủ tướng Vương quốc Campuchia khẳng định tăng trưởng chỉ có ý nghĩa khi mang lại lợi ích thực chất, bảo đảm sinh kế, phẩm giá và hạnh phúc cho người dân, thông qua tạo việc làm, xóa nghèo và thúc đẩy giao lưu nhân dân, nhất là với sự tham gia của tầng lớp trung lưu đang gia tăng. Campuchia kêu gọi ASEAN tiếp tục củng cố đoàn kết, nâng cao hiệu quả hợp tác trên các trụ cột, tăng cường hiểu biết lẫn nhau và phát huy vai trò của thế hệ trẻ, giới học giả và chuyên gia. Trong bối cảnh thế giới biến động, ASEAN cần tự tin và tự cường hơn, hướng tới khả năng chủ động định hình tương lai khu vực, kiên định giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình vì ổn định và phát triển bền vững.

Tiếp nối phiên khai mạc, Thủ tướng nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Sonexay Siphandone bày tỏ quan ngại trước những biến động của tình hình thế giới, đặc biệt là các thách thức về địa chính trị và địa kinh tế, qua đó nhấn mạnh ASEAN cần tiếp tục duy trì đoàn kết, tự cường dựa trên các nguyên tắc chung. Thủ tướng Lào cho rằng ASEAN cần thúc đẩy hợp tác trên mọi lĩnh vực để ứng phó hiệu quả với các thách thức mới, đồng thời tăng cường ngoại giao phòng ngừa, hướng tới mục tiêu mang lại lợi ích thiết thực cho người dân. Sau gần một thập kỷ, ASEAN đã khẳng định hòa bình là giá trị cốt lõi, nền tảng quan trọng cho phát triển của Cộng đồng khu vực. Trên tinh thần đó, Thủ tướng Lào nhấn mạnh cần tiếp tục phát huy vai trò trung tâm của ASEAN, đề cao chủ nghĩa đa phương, duy trì hòa bình và an ninh khu vực, đồng thời củng cố năng lực tự cường toàn diện để thích ứng với các biến động khó lường. Về định hướng phát triển, Thủ tướng Lào đề cập tầm quan trọng của khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo nhằm hạn chế nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng, bất bình đẳng và bất ổn thị trường; đồng thời, tận dụng công nghệ để nâng cao năng lực dự báo, thúc đẩy phát triển thông minh và bền vững. Bên cạnh đó, Thủ tướng Lào kêu gọi tăng cường kết nối khu vực thông qua phát triển hạ tầng giao thông, logistics, mạng lưới kinh tế và năng lượng, nhằm  tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư.

Với tầm nhìn chung, Thủ tướng Vương quốc Thái Lan Anutin Charnvirakul cho rằng ASEAN cần tận dụng các lợi thế chiến lược để tiếp nối những thành tựu đã đạt được trong thời gian qua. Trong bối cảnh thế giới còn nhiều chia rẽ, việc duy trì lòng tin và thúc đẩy đối thoại có ý nghĩa quan trọng, qua đó giúp khu vực tăng cường kiến tạo các quan hệ đối tác và tiếp tục triển khai chương trình nghị sự về đoàn kết, tự cường. Thủ tướng Thái Lan nhấn mạnh ASEAN cần phát huy vị trí chiến lược tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đồng thời tăng cường kết nối, đặc biệt là kết nối số, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng của khu vực. Thái Lan kỳ vọng việc ký kết Hiệp định Khung Kinh tế Số ASEAN trong năm nay sẽ góp phần củng cố vai trò của ASEAN như một trung tâm kết nối các tuyến thương mại, đặc biệt là thương mại đường biển. Bên cạnh đó, Thủ tướng Thái Lan nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an toàn, an tâm cho người dân, doanh nghiệp và thế hệ trẻ trước các thách thức mới từ công nghệ, trí tuệ nhân tạo và nền kinh tế số. ASEAN cần chủ động ứng phó với các vấn đề như an ninh mạng, y tế, giáo dục, kinh tế và an sinh xã hội, qua đó tạo dựng môi trường phát triển ổn định và bền vững cho người dân.

Lần đầu tiên tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN, Thủ tướng nước Cộng hòa Dân chủ Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão bày tỏ vinh dự được đối thoại cùng các nhà lãnh đạo khu vực, coi đây là dấu mốc quan trọng trong tiến trình hội nhập của Timor-Leste. Thủ tướng Timor-Leste đánh giá chủ đề của Diễn đàn năm nay mang tính thời sự sâu sắc, phản ánh sự đa dạng về văn hóa, thể chế và kinh nghiệm phát triển giữa các quốc gia ASEAN; đồng thời, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cùng nhau hướng tới một tương lai gắn kết và bao trùm. Thủ tướng Kay Rala Xanana Gusmão khẳng định ASEAN cần tiếp tục ủng hộ và tuân thủ luật pháp quốc tế, trong bối cảnh các thách thức liên quan đến trật tự pháp lý toàn cầu ngày càng gia tăng. Theo đó, nhiệm vụ chung không phải là rời xa hệ thống quốc tế, mà là củng cố nhận thức về việc luật pháp quốc tế phải được áp dụng công bằng cho mọi quốc gia. Trên cơ sở đó, ASEAN cần được xây dựng trên các nguyên tắc đồng thuận, tôn trọng lẫn nhau và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, qua đó bảo đảm lợi ích chung được chia sẻ một cách công bằng và bình đẳng. Timor-Leste một lần nữa khẳng định rằng sẽ luôn sẵn sàng học hỏi, đồng hành và đóng góp tích cực vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN trong thời gian tới.

Kết nối trực tuyến với Diễn đàn, Tổng thống Philippines Ferdinand R. Marcos Jr. bày tỏ niềm vui mừng và vinh dự khi được cùng các quốc gia ASEAN khẳng định tầm nhìn chung về hòa bình, thịnh vượng và phát triển bền vững. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và biến động địa chính trị gia tăng, Tổng thống Philippines nhấn mạnh ASEAN cần tiếp tục phát huy sự đoàn kết, tăng cường phối hợp hành động và chủ động dự báo, ứng phó hiệu quả với các thách thức, qua đó duy trì môi trường hòa bình và ổn định khu vực. Tổng thống Ferdinand R. Marcos Jr. cho biết, Philippines đang thúc đẩy nhiều sáng kiến, trong đó có hợp tác về an ninh năng lượng và các dự án hạ tầng chiến lược như lưới điện ASEAN. Các phiên thảo luận của Diễn đàn năm nay được kỳ vọng sẽ góp phần định hình các ưu tiên trong nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN của Philippines, đồng thời thúc đẩy kết nối khu vực, bảo đảm tính liên thông logistics và năng lực ứng phó khẩn cấp, phục vụ người dân ASEAN, trong đó có cộng đồng sinh viên và lao động ở nước ngoài.

Tiếp nối chương trình, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn tái khẳng định Diễn đàn đang thể hiện tinh thần bao trùm, hướng tới tương lai, đồng thời chuyển hóa các khát vọng chung thành hành động cụ thể cho ASEAN. Theo Tổng Thư ký ASEAN, các biến động hiện nay đang tác động trực tiếp đến sinh kế người dân, đặc biệt là nhóm dễ bị tổn thương, do đó cần tăng cường khả năng chống chịu và thúc đẩy khả năng này trở thành một trụ cột phát triển trọng tâm. Tổng Thư ký Kao Kim Hourn cũng kêu gọi đẩy mạnh kết nối nội khối, làm sâu sắc hội nhập kinh tế và thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực mới nổi, đồng thời tăng cường liên kết giữa các kênh đối thoại chính sách và học thuật nhằm đóng góp thiết thực cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Phát biểu tại chương trình, Phó Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc, Đại diện cấp cao về các vấn đề giải trừ quân bị Izumi Nakamitsu nhấn mạnh các cuộc khủng hoảng hiện nay mang tính đa chiều, không chỉ về địa chính trị mà còn liên quan đến nhân quyền, năng lượng và an ninh lương thực, đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện và phối hợp đa phương. Bên cạnh đó, Bà Izumi Nakamitsu đã cảnh báo nguy cơ xói mòn chủ nghĩa đa phương và các chuẩn mực quốc tế, đồng thời kêu gọi tăng cường hợp tác toàn cầu nhằm ngăn ngừa xung đột, bao gồm cả rủi ro liên quan đến vũ khí hạt nhân. Bà cũng lưu ý các tác động nhân đạo ngày càng gia tăng, khẳng định vai trò của hợp tác quốc tế và khu vực, trong đó có ASEAN, trong việc củng cố hòa bình và ổn định lâu dài.

Phiên khai mạc Ngày làm việc thứ nhất của Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 đã diễn ra thành công tốt đẹp, mở đầu cho chuỗi hoạt động đối thoại đa phương quan trọng của Diễn đàn. Phiên khai mạc ghi dấu sự tham dự của nhiều nhà lãnh đạo cấp cao trong khu vực và quốc tế, cùng các đại biểu, chuyên gia và học giả hàng đầu, qua đó khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của Diễn đàn trong thúc đẩy trao đổi chiến lược về tương lai phát triển của ASEAN. Các phát biểu tại phiên khai mạc không chỉ đặt tiền đề cho các phiên thảo luận tiếp theo mà còn làm nổi bật tinh thần đoàn kết, tự cường và vai trò trung tâm của ASEAN, cũng như những định hướng lớn về chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, an ninh năng lượng và phát triển bền vững trong bối cảnh thế giới nhiều biến động.

Một số hình ảnh khác: