Tọa đàm “Kinh nghiệm quốc tế về xây dựng Chiến lược phát triển nguồn quốc gia và khuyến nghị cho Việt Nam trong kỷ nguyên mới”

Sáng ngày 14/11/2025, Học viện Ngoại giao phối hợp với Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) tổ chức Tọa đàm “Kinh nghiệm quốc tế về xây dựng Chiến lược phát triển nguồn quốc gia và khuyến nghị cho Việt Nam trong kỷ nguyên mới”. Tọa đàm mang ý nghĩa quan trọng  đối với quá trình xây dựng Chiến lược phát triển nguồn nhân lực của Việt Nam cho giai đoạn 2026 - 2030 và tầm nhìn đến năm 2050.

Góp phần tạo nên sự thành công của Tọa đàm là sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, cơ quan đại diện ngoại giao và các cơ sở giáo dục trong và ngoài nước. Tọa đàm nhận được 05 tham luận từ các đại diện của Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc, Đại sứ quán Việt Nam tại Israel, Đại sứ quán Úc tại Việt Nam, Tổ chức Lao động Thế giới tại Hà Nội và Văn phòng Education Malaysia tại TP.HCM. Tham gia trao đổi tại Tọa đàm còn có các đại biểu đến từ Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO), Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam, Đại sứ quán Malaysia tại Việt Nam, Đại sứ quán Việt Nam tại Đức, trường Đại học Massachusetts, Trường Đại học Monash, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế (Bộ Tài chính), Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), Trường Đại học Khoa học & Công nghệ Hà Nội và Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 dưới hình thức trực tiếp và trực tuyến.

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, TS. Đặng Văn Huấn - Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế trong phát triển nguồn nhân lực quốc gia, đặc biệt trong giai đoạn then chốt từ năm 2035 đến năm 2045. Những bài học từ các quốc gia thành công trong công cuộc xây dựng nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao, sẽ là cơ sở góp phần định hình các nội dung quan trọng của Chiến lược như xác định phạm vi chiến lược, cơ chế thu hút - đãi ngộ nhân tài, vai trò của giáo dục đại học và các mô hình phối hợp Trung ương - địa phương, mô hình hợp tác “3 Nhà”: Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp.

Cùng chia sẻ quan điểm, TS. Nguyễn Thị Thìn - Phó Giám đốc Học viện Ngoại giao cho rằng trước bối cảnh thế giới thay đổi sâu sắc, để Việt Nam đạt được mục tiêu trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045, các bộ, ban, ngành phải quyết liệt, mạnh dạn đổi mới, cải tiến hiệu quả hoạt động và điều này cần sự đóng góp của thế hệ tinh hoa và nguồn nhân lực chất lượng cao. TS. Nguyễn Thị Thìn đánh giá cao ý nghĩa của buổi Tọa đàm khi không chỉ là diễn đàn trao đổi ý kiến, kinh nghiệm mà còn mở đầu cho sự hợp tác giữa Học viện Ngoại giao với các cơ quan, ban ngành và tổ chức quốc tế, hướng tới xây dựng Chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia toàn diện, nhân văn và bền vững.

Phiên 1 của Tọa đàm tập trung tham khảo các kinh nghiệm quốc tế tiêu biểu, thông qua tiếp nhận những bài học thực tiễn quý báu từ các quốc gia đã thành công trong xây dựng và triển khai chiến lược phát triển nguồn nhân lực như Trung Quốc, Israel, Úc và Malaysia. Trên cơ sở đó, các chuyên gia đã phân tích sâu những thành tựu nổi bật, đồng thời nhận diện rõ các khó khăn, thách thức và các giải pháp sáng tạo mà các nước đã áp dụng trong quá trình triển khai chiến lược.

Với bài tham luận “Kinh nghiệm xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực của Trung Quốc”, Công sứ Ninh Thành Công chia sẻ rằng để thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới công nghệ và đào tạo nhân tài, Trung Quốc đã sớm đi sâu thực hiện chiến lược khoa giáo chấn hưng đất nước với nhiều đề án thực hiện khác nhau như: Đề án 211, Đề án 985, Đề án Đào tạo Kỹ sư xuất sắc, Đề án “Song nhất lưu - Hai hàng đầu”. Đồng thời, các chương trình thu hút nhân tài trong và ngoài nước, với cơ chế đãi ngộ hấp dẫn và môi trường nghiên cứu thuận lợi, đã giúp Trung Quốc xây dựng được đội ngũ nhân lực chất lượng cao, dẫn đầu nhiều lĩnh vực như công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Hiện tại, Trung Quốc đã xây dựng được hệ thống giáo dục lớn nhất thế giới, với 222 trường đại học được đưa vào bảng xếp hạng 1000 trường đại học nghiên cứu hàng đầu trên thế giới, nguồn nhân lực chất lượng cao với 250 triệu người lao động có trình độ đại học. Việt Nam có thể học hỏi từ những thành tựu này để từng bước xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, làm nền tảng cho sự phát triển thịnh vượng và bền vững.

Chia sẻ về kinh nghiệm xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực của “Quốc gia khởi nghiệp” Israel, Đại sứ Lý Đức Trung đặc biệt nhấn mạnh mô hình “bốn nhà đồng kiến tạo” giữa Nhà nước, Trường học, Doanh nghiệp và Quân đội. Nhà nước kiến tạo thể chế và định hướng chính sách, các trường đại học và viện nghiên cứu là hạt nhân đổi mới, doanh nghiệp trực tiếp tham gia đào tạo và khởi nghiệp và các đơn vị công nghệ của quân đội trở thành “lò luyện nhân tài”, kết nối nghiên cứu với ứng dụng. Nhờ vậy, tri thức di chuyển linh hoạt giữa giảng đường, phòng thí nghiệm, doanh nghiệp, xã hội, hình thành chuỗi giá trị nhân lực khép kín và tự tái tạo liên tục. Đại sứ Lý Đức Trung nhấn mạnh rằng Việt Nam có thể học hỏi các nguyên tắc này: xây dựng tầm nhìn chiến lược về con người, đẩy mạnh tự chủ đại học, liên kết Nhà nước – Trường học – Doanh nghiệp – Xã hội, phát triển STEM, khởi nghiệp và kỹ năng xã hội, để tạo lực lượng lao động chất lượng cao, đóng góp vào sự phát triển bền vững và thịnh vượng của đất nước.

Tập trung vào phần phát triển giáo dục đại học, TS. Azriey Mazlan chia sẻ kinh nghiệm xây dựng chiến lược phát triển giáo dục đại học của Malaysia giai đoạn 2015 – 2025. Malaysia đặc biệt chú trọng vào hợp tác quốc tế không chỉ nhằm thu hút sinh viên quốc tế, đặc biệt từ các nước ASEAN, mà còn giúp sinh viên Malaysia tiếp cận kiến thức chất lượng cao mà không cần du học. Hiện nay, các trường đại học tại Malaysia hợp tác với hơn 100 cơ sở giáo dục, đối tác quốc tế, mang đến trải nghiệm học tập, kết nối mạng lưới sinh viên đa quốc gia và cơ hội thực tập đa dạng, nổi bật nhất trong lĩnh vực công nghệ tiên tiến. Chiến lược này của Malaysia được TS. Đặng Văn Huấn đánh giá cao và phù hợp để Việt Nam có thể học hỏi, đặc biệt trong việc xây dựng hệ sinh thái giáo dục đại học chất lượng cao, thu hút sinh viên quốc tế và gắn kết đào tạo với nhu cầu thực tiễn, nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực sẵn sàng cho tương lai.

Về vấn đề đổi mới giáo dục để đáp ứng nhu cầu việc làm, bà Naomi Cook chia sẻ rằng Úc đang chuyển đổi hệ thống giáo dục đại học và đào tạo nghề (VET) theo hướng thống nhất, linh hoạt và gắn kết với nhu cầu thị trường lao động, nhằm xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, thích ứng và sẵn sàng cho tương lai. Các cải cách tập trung vào việc tạo lộ trình học tập liên thông, kết hợp giáo dục đại học với đào tạo nghề, tăng cường hợp tác giữa chính phủ, trường học và doanh nghiệp, triển khai học tập gắn với thực hành, thực tập và dự án thực tế. Đồng thời, Úc cũng phát triển các hình thức học tập linh hoạt như khóa học ngắn, khóa học mô-đun, giúp sinh viên và người lao động liên tục nâng cao kỹ năng, đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời trong bối cảnh công nghệ, kinh tế và xã hội thay đổi nhanh chóng. Chương trình Aus4Skills tại Việt Nam cũng áp dụng cách tiếp cận này để hỗ trợ nâng cao chất lượng và tính thích ứng của nguồn nhân lực Việt Nam.

Đưa ra đánh giá về xu hướng nghề nghiệp trong tương lai và hàm ý chính sách đối với việc phát triển nguồn nhân lực cho Việt Nam, ông Felix Weidenkaff nhận định rằng tương lai nghề nghiệp của Việt Nam đang chịu tác động của các xu hướng toàn cầu và trong nước, từ thay đổi cơ cấu kinh tế, chuyển đổi số đến già hóa dân số. Từ đó, việc phát triển nguồn nhân lực Việt Nam nên tập trung vào dự đoán các nhu cầu và xu thế nghề nghiệp, đầu tư vào học tập suốt đời, nâng cao kỹ năng phù hợp với thị trường; đồng thời đảm bảo cơ hội công bằng và việc làm chất lượng cho mọi đối tượng.

Phiên thảo luận của Tọa đàm tập trung vào ý kiến từ các đại diện tổ chức quốc tế, cơ quan đại diện ngoại giao, các cơ sở giáo dục và người sử dụng lao động trong nước. Phần thảo luận diễn ra sôi nổi, tích cực làm rõ các phương pháp tiếp cận, đánh giá hiệu quả và rút ra các bài học quý giá, góp phần cung cấp các quan điểm đa chiều và thực tiễn cho việc hoạch định chiến lược phát triển nguồn nhân lực tại Việt Nam.

Tọa đàm đã diễn thành công tốt đẹp, góp phần củng cố cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc hoàn thiện Chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050, hướng tới xây dựng lực lượng lao động chất lượng cao, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Xuân Mai (Ban Đào tạo đại học và sau đại học)

Ảnh: Phòng Hợp tác quốc tế - Học viện Ngoại giao